Ateşe Olan Merakımız Nereden Geliyor?

Yanıcı cisimlerin tutuşmasıyla ortaya çıkan ısı ve ışık: Ateş. İnsanlık için önemi oldukça büyük. Tüm canlıların içerisinde ateşi bilinçli olarak kontrol altına alan tek canlı insan. Evriminde ve gelişiminde önemli bir rol oynuyor. Ateş atmosferde oksijen seviyesinin makul düzeylere gelmesi ve kara alanlarında bitkilerin artmasıyla insandan bağımsız bir şekilde doğal yangınlar olarak ortaya çıkıyor. Ancak bulgulara göre ateşin kontrol edilmesi homo sapiense değil atalarımız homo erectusa nasip oluyor ve günümüzden 400.000 yıl önce ateşi kontrol altına almayı başarıyorlar.

Atalarımız, çıkan doğal yangınlardan kırptıkları parçalar ile işe başlıyor. Olaylar gelişiyor ve ateş artık ilkel insanın yaşamının merkezine oturuyor. Ateşten önce insan gündüz avlanan ve toplayıcılık işlerini yapan; gece olunca da yırtıcı hayvanlardan korunmaya çalışan bir canlı durumunda. Ateşin kontrol altına alınmasıyla beraber bu kısıtlamalar ortadan kalkıyor ve insan gece ateşle beraber hayvanlara karşı kendisini koruyor. Aydınlık ve karanlık arasındaki dezavantaja dayalı farkı ortadan kaldırıyor. Ateşin kontrolü elbette gastronomi alanında da gelişmelere sebep oluyor. Daha çok otçul özellikler gösteren ilkel insanın evrimsel gelişimde ateşi kontrol etmeye başlamasının öneminin büyük olduğunu söylüyor bilim insanları. Proteinlerin piştikten sonra daha besleyici bir hal almaları ve sindiriminin daha kolay olması beyin gelişimini de etkiliyor. Bu durum evrim sürecinin belirleyici unsurlarından birisi haline geliyor. Daha verimli bir enerji elde edilmiş olunuyor.

Hazırsanız ilk filozoflar ortaya çıkmaya başlıyor! Ateş ilkel insanın hayatını hem kolaylaştırıyor hem de dönüştürüyor. Artık etrafında toplanacak ve vakit geçirilebilecek bir ortaklık mevcut. Bu fark ettiyseniz aynı zamanda kültür demek. İnsanlar ateşin etrafında toplanarak gün içinde yaptıklarını birbiriyle paylaşıp, duygularını anlatıp, alışkanlıklar geliştirir hale geliyorlar. Bu da evrimsel anlamda önemli bir adım olarak görülüyor. Diğer yandan insanın Kuzey bölgelere göç edebilmesinde de ateşin kontrol altına alınmasının önemi büyük. İnsan artık sıcak yerlerde yaşamak zorunda değil, ateşi kullanarak etrafını yaşanabilir kılmak kendi elinde.

Ateş ile yiyecekler pişiriliyor ve sindirilmesi kolaylaştıkça bağırsakların yükü azalıyor ve küçülmeye başlıyor; bunun yanında beyin büyümeye başlıyor. Becerileri gelişiyor ve hayatı kolaylaştıracak aletler yapılmaya başlanıyor. Bu da insanın bu aletler yardımıyla işlerinin kolaylaşması ve daha fazla boş vaktinin olması demek. Yani ateş başında geçirilecek daha çok zaman!
Şimdi modern insan televizyon ekranında bile yanan odun parçaları gördüğünde kitlenip kalıyor. Uzmanlar bunun nedeninin işte bu evrim tarihimizde saklı olduğunu söylüyorlar. Yapılan bir araştırmaya göre ateş başında toplanan insanlar daha sosyal oluyor ve kan basınçları düşüyor. Çıtırtılar ve alevin döngüsel hareketleri bizleri rahatlatıyor. Sınırlı ısı ve ışık kaynağı etrafında toplanmak zorunda olan ilkel insan bu etkinliği modern insana da aktarmış gibi görünüyor.

Tasarlab