Çocuklar için Siber Güvenlik

İnternet, akıllı cihazlar ve mobil uygulamalar yetişkin hayatlarımızı domine ederken çocuklar da bundan nasibini alıyor. Yüz yüze yaşamın azaldığı; işin, iletişimin, hobilerin, alışverişin internet aracılığı ile yapıldığı bu çağda çocuklar da bu sistemin bir parçası haline geliyor. Fakat bu durum kendi içinde riskler de taşıyor.

Yüz yüze, tanışıklıkla, daha sınırlı alanda sosyalleşmek insanların güvenli alanı daha kolay temin etmesini sağlıyordu. İletişim kurdukları ve karşılaştıkları insanların kim olduklarını biliyor karakterleri hakkında daha çok fikir sahibi oluyorlardı. Bunun yanı sıra yaşam sürülen alana kimlerin girip çıkabildiği de nazaran daha çok belliydi. İlişkiler mahalle, köy, şehirle sınırlıydı. İnternet ise tüm dünya insanlığının bir arada bulunduğu, milyarlarca insanın birbirine temas edebildiği bir alan. Kişileri tanımak, haklarında bilgi sahibi olmak, niyetlerini tespit etmek oldukça zor. Aksine kimliğini, kişiliğini, niyetini gizlemek çok daha kolay.

Siber Güvenlik için Ebeveynlerin Yapması Gerekenler 

Çocuklar için siber güvenlik önlemlerinde ebeveynlere fazlasıyla iş düşüyor. Her yaştan ve kimlikten insanın olduğu internet platformunda çocukların daha güvenli sörf edebilmesi için şu önlemleri alabilirler:

İndirilen uygulamaları kontrol edin: Mobil uygulamalar ve bilgisayara indirilen uygulamalar her zaman çocuklar için uygun olmayabilir. Bunun için ebeveynlerin indirilen uygulamaları kontrol etmesi gerekir. İndirilen uygulama hangi yaş grubuna hitap ediyor, uygulamanın içeriği nedir, ebeveyn denetimi içeriyor mu, ödeme alıyor mu, uygulama cihaza erişebiliyor mu? Kontrol ederken bu unsurlara dikkat edilmeli.

Çocuğun bilgilendirilmesi: Çocuğunuzu siber tehditler hakkında bilgilendirin. Onun için sağlıklı olmadığını, kandırılabileceğini, cihaz erişimi vb. konularda özel bilgilerin ele geçirilebileceğini anlatın. Bunun için pedagoglardan destek de alabilirsiniz.

İnternette daha az vakit geçirmesini sağlayın: Güvenli olsa bile interneti yoğun kullanmak çocukların kişisel gelişimine zararlıdır. Sosyal aktivitelerle, açık hava oyunlarıyla daha fazla meşgul olmasını sağlarsanız çocuğunuz hem tehditlerden korunur hem de sosyal becerileri daha çok gelişir.

Avatar kullanımı ve açıklık: Çocuğun internet kullanımı ebeveyn için görünür olmalıdır. Bunun için genellikle yanınızda internet kullanmalarını sağlayın. Ayrıca kimlikleri dışarıya karşı kapalı olmalıdır, kişisel bilgilerini içermeyen, isimlerinin gizli olduğu avatar fotoğrafları ve nickname (mahlas) kullanarak üyelik oluşturmalarını sağlayın.  

Kimlik doğrulamada çift faktör: Çocuğu oyun sistemi üye girişi için iki faktörlü kimlik doğrulaması kullanır. Çocuğun sisteme girmesi için ebeveyne PIN kodu gönderilebilir.

Güvenlik yazılımı: Sisteminizde ebeveyn kontrolünü sağlayan güvenlik yazılımı kullanın.

Güçlü ve farklı parolalar: Çocuklar genellikle birden çok cihazda internet kullanımı gerçekleştiriyor. Bu durum hacklenmek için daha fazla seçenek yaratıyor. Farklı cihazlarda benzersiz ve güçlü parolalar oluşturursanız bir cihaz tehlike altına girdiğinde diğer cihaz bu sorundan korunabilir.

Çocuklar için Çevrim İçi Tehlikeler ve Tehditler

Tekinlik, güvenlik, sosyal iletişim gibi kavramlarda henüz yetkin olmayan; olumsuz duygulara daha kolay kapılan, daha kolay inanan ve etkilenen çocuklar için internet birçok yönden tehlikeli. Onları bekleyen tehlikeler ise şunlar:

Siber zorbalık: Sosyal medyaya katılan gençlerin büyük bir kısmı karşılaştıkları zorbalıkları yok sayıyor ve yaklaşık %35’i siber zorbalığın kurbanı oluyor. Kişisel mesaj ve yorumlarla iletişime geçilebilinen, linç kültürünün beslendiği bu ortamlar çocuklar için daha fazla siber zorbalık tehlikesi taşıyor. Yetişkinleri bile etkileyen bu faktörler çocuk psikolojisinde daha derin yaralar açıyor.

Siber avcılar: Siber zorbalık genellikle bilinçsizce yapılan nefret dolu davranışları içeririken siber avcılık hiç de öyle değil. İnternet sayıları çok fazla olmasa bile siber avcıları da içerisinde barındırıyor. Bu avcılar bilinçli bir şekilde çocukları hedef alıyor ve onlarla iletişime geçmenin yollarını arıyor. Dolandırıcılık, cinsel istismar, çocukları suça sürükleme, yasadışı tarikatlara ve örgütlere ikna etme gibi birçok suç için siber avcılığa başvurabiliyorlar. Bu sorunun önüne geçmek için Amerika’da FBI tarafından ebeveynlere rehberlik sunuluyor. Sunulan rehberlikte çocuğun ebeveyn ile açık iletişim kurabilmesinin, yaşadıklarını ve karşılaştığı kişileri ebeveynine anlatabilmesinin büyük önem teşkil ettiğine vurgu yapılıyor. Ebeveynin siber avcıdan haberdar olması için genellikle çocuğun bilgi vermesi gerekiyor.

Gizli bilgilere erişme ve yayınlama: Yerleşik bir deyiş olan “çocuktan al haberi” internet için de geçerli. Çocukların sınır ve özel alan bilgisi yetişkinlere göre daha azdır ve riskleri kavramak konusunda daha yetersizlerdir. Bununla birlikte güvenleri daha kolay kazanılabilir. Cihaza, özel fotoğraflara ve mahrem bilgilere erişmek isteyen kişiler bunun için çocuğu kullanabilirler.

Aynı zamanda herkese açık paylaşımlarda da çocuklar dikkatsiz olabilir yanlışlıkla ev adresi vb. özel bilgileri deşifre edebilirler.

Kimlik avı: Kimlik avı gönderilen linklerle kişileri kötü amaçlı bağlantılara yönlendirmektir. Siber suçlular çocukların yoğun olarak kullandığı uygulama ve siteleri takip ederek onlara link gönderebilir hacklenme riski altına girebilirler. Bu sebeple internet kullanmadan önce çocuğa, yabancı kişilerden gelen mesaj ve bağlantılara itibar etmemesi gerektiği öğretilmelidir.

Dolandırıcılık: Çocuklara ücretsiz oyun gibi değer verdikleri küçük şeyler vaad edilerek dolandırıcılık yapılabilir. Çocuk çeşitli finansal bilgiler vermesi (örneğin kart fotoğrafı, kimlik bilgileri vb.) teklif edilerek kandırılabilir.

Çocukları Siber Zorbalıktan Korumak için Yapılması Gerekenler

Çocukları siber zorbalıktan korumanın en iyi yolu, çocuk ebeveyn ilişkisini güçlendirmek, çocuğun ebeveyne güvenmesini sağlamaktır. Eğer çocuk karşılaştığı durumları, tanıştığı kişileri ebeveynine aktarabilirse riskli durumlarda ebeveyn de önlem alabilecektir. Bunun yanı sıra cihazlar için güvenlik yazılımları, ebeveyn kontrolleri sağlamak gereklidir. Çocuğun internet kullanımı öncesinde bilgilendirilmesi gerekir. Ebeveyn ve çocuğun aynı cihazı kullanmaması, çocuk için ebeveyn kontrolünde ayrı bir cihaz olması daha sağlıklıdır. Kredi kartı bilgilerinin, özel konuşmaların olduğu ebeveynin yetişkinlerle iletişime geçtiği cihazları çocukların kullanması risklidir.

Tasarlab