Çok Uyumak Bilişsel Zekayı Olumsuz Etkiliyor mu?

Uyku hayatımızda yemek yemek ve nefes almak gibi vazgeçemeyeceğimiz etkinliklerimizden birisidir. Türk Dil Kurumu uykuyu “Dış uyaranlara karşı bilincin, bütünüyle veya bir bölümünün yittiği, tepki gücünün zayıfladığı ve her türlü etkinliğin büyük ölçüde azaldığı dinlenme durumu” olarak tanımlıyor.

Pek çok canlı uyur, fakat farklı uyuma alışkanlıklarına sahip olabilirler. Örneğin kahverengi yarasalar günün 20 saatini, zürafalar ise 4 saatini uyuyarak geçirir. Uykuda beynin dinlendiği ve rüya gördüğü bölümü olduğu düşünülen REM uykusu bütün karasal memeli hayvanlarda gözlenirken, deniz memelilerinde olmadığı saptanmıştır. İnsan canlısı için ise iyi bir gece uykusu çekmek birçok nedenden dolayı önemlidir. Gece uykusu sırasında vücudumuzun etkinlikleri yavaşlar ve var olan enerji kaynakları hasarlı bölgelerin onarılmasında kullanılır. Bu sürede vücut dinlenir, bakım ve temizlik işlerini yapar. Bu türden sağlıklı uykuların kalp hastalığı ve diyabet gibi hastalıkların gelişme riskini azalttığı çalışmalarla ortaya konmuş durumdadır. Uyku sırasında beyin ise farklı bir yoğunluk içerisindedir. Zihinsel sağlığımızı korumaya çalışır. Uyumanın tam bir dinlenme hali olmadığına dair başka örnekler de mevcuttur: Mesela metabolizma çalışmayı birdenbire veya tamamen durdurmaz. Hatta 25 derecelik bir odada uyuyan bir kişiye göre 18 derecelik bir odada uyuyan kişi %7 oranında daha fazla kalori yakmakta, vücudunu ısıtmak için çaba harcamaktadır. Eğer günlük uyku miktarınız kadar uyursanız daha az uyuyanlara göre daha fazla kalori yakacağınız da iddialar arasında.

Ancak yapılan son araştırmalardan birisi bize faazlanın her zaman daha iyi olduğu anlamına gelmediğini gösteriyor. Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları yakın zamanda yayınladıkları çalışmada, bilişsel gerilemenin fazla uyuma ile bağlantılı olabileceğini söylüyorlar. Aynı korelasyon az uyumak için de geçerli görülüyor. Söz konusu çalışmada araştırmacılar çok uyumanın zararları ve özelde çok uyumanın beyne zararlarını ölçmek amacıyla 70’li yaşlarında 100 kadar katılımcıyı yaklaşık 5 yıl süreyle EEG ile takip edip, uyku sırasındaki beyin aktivitelerinin ölçümlerini yapıyorlar. Aynı zamanda ilk test ve son test olarak kabul edilebilecek bilişsel testleri de uygulanıyor. Tabi ki araştırmada yaş, genetik ve demansla bağlantılı proteinlere sahip olup olmadıkları gibi değişkenleri de hesaba kattıkları görülüyor.

Sonuç olarak yapılan tüm ölçüm ve değerlendirmeler sonucunda gecelik 4,5 saatten az ve 6,5 saatten fazla uyumanın bilişsel gerileme ile ilişkili olduğu tespit ediliyor. Bu sürelerde bireysel özelliklere göre hafif oynamalar yapılabileceği söyleniyor ancak özellikle ilerleyen yaşlarda fazla uyumanın yararlı bir şey olmadığı ortaya konmuş durumda. Yine de hafta sonları yapılan kaçamaklardan zarar gelmeyeceğini ekleyebiliriz.

Tasarlab