Gece Terörü (Parasomnia) Nedir?

Özellikle çocuklarda görülen gece terörü sorunu birçok sebepten dolayı ortaya çıkabiliyor ve kabus görmekle karıştırılabiliyor. Bir uyku nöbeti olan parasomnia bir diğer adlarıyla gece nöbeti ve uyku nöbeti kişiler uyanıkken değil, uyumaya devam ederken meydana geliyor. 

Parasomnia hakkında daha fazla bilgiye yazımızdan erişebilirsiniz.   

Parasomnia Nedir?

Parasomnia, gece terörü ya da uyku terörü olarak bilinen bir rahatsızlıktır. Genellikle çocuklarda rastlanan bu rahatsızlık yetişkin kişilerde de ortaya çıkabilir. Bir çeşit uyku bozukluğu olan parasomnianın sebepleri kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir. Derin uykuya daldıktan 1-2 saat sonra çığlık, korku ve titremeler yaşanması halidir. Kimi zaman uyurgezerlikle birlikte seyredebilir ya da birbiriyle karıştırılabilir. Ek olarak belirtmek gerekirse, parasomnia aslında uyku esnasında istenmeyen bir davranışın yaşanması ve kronikleşmesi durumudur. Uyurgezerlik de parasomnia hastalığının bir çeşididir.

Gece – uyku terörü, gece boyunca süren bir rahatsızlık değildir. Genellikle birkaç saniye ya da dakika sürer ve kişi kendine geldiği anda gece terörünün etkisi geçmeye başlar.

Çocukların %40’ında rastlanırken yetişkinlerde seyrek olarak rastlanır ve çeşitli tedavi yöntemleri ile iyileştirilebilir.

Parasomnia Neden Olur? 

Uykunun NREM evresi, kişinin uyku ile uyanıklık arasında kaldığı bir evredir. Gece terörü NREM uykusu sırasında gerçekleşir. Farklı uyku evreleri arasındaki geçişlerde de gece terörü yaşanır.

Gece terörünün sebebi tam olarak tespit edilememiştir. Fakat hastalarda genel olarak gözlemlenen faktörler şunlardır:

Psikolojik sorunlar: Depresyon, anksiyete, panik atak, travma sonrası stres bozukluğu, bipolar bozukluk gibi psikolojik sorunlar gece terörüne sebep olabilir. Özellikle yetişkinlerde gece terörüne genellikle psikolojik sorunların sebep olduğu tespit edilmiştir.

Solunum sorunları: Eğer çocuk ya da yetişkin uyku esnasında solunum sorunu yaşıyorsa ve beyne yeterli oksijen gitmiyorsa, refleks olarak gece terörü yaşayabilir. Beynin şok etkisi yaşaması ya da kişinin solumak için ekstra çaba göstermesi gece terörünü tetikleyebilir.

Alkol ve madde kullanımı: Alkol ve madde kullanımı, beyni ve solunumu direkt etkileyen unsurlardır. Yoğun alkol kullanan ya da madde bağımlılığı olan kişilerin gece terörü yaşaması yüksek olasılıktır.

Ateşli hastalıklar, uyku sorunları, anestezi, yorgunluk, uyarıcı maddeler, antidepresan, uyku apnesi, seyahat sonrası uyku bozukluğu (örneğin, jetlag) gibi faktörler de gece terörüne sebep olabilmektedir.

Parasomnia Belirtileri Nelerdir?

Uyku terörü kimi zaman kabus ile karıştırılabilir. Kabus gören kişiler, uykudan kalkıp korkularını yaşayabilirler. Fakat gece terörü yaşayan kişiler çığırırken, titrerken bile uyumaya devam ederler. Bunun yanı sıra gece terörü yaşadıklarını da hatırlamazlar. Bilhassa çocuklar uyandıklarında hiçbir şey hatırlamazlar fakat yetişkinler gördükleri rüyaları-kabusları hatırlayabilirler.

Gece terörünün genel belirtileri şunlardır:

  • Uyku esnasında çığlık, bağırış ya da çığırarak uyanma
  • Uyanıldığında yatar pozisyonda değil oturur vaziyette ya da ayakta olma
  • Hızlı nefes alıp verme
  • Terleme, titreme
  • Panik atak halinde uyanma ve sebebini bilememe
  • Olanları (uyku esnasında ya da gece terörü esnasında) hatırlayamama

Parasomnia Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Gece terörünün spesifik bir tedavisi yoktur. Genellikle çocuklarda ortaya çıkan bu hastalık yaşın ilerlemesiyle azalır. Buna rağmen gece terörü yaşayan çocuk ve yetişkinlerin doktora başvurması gerekir. Gece terörü tedavisinde, tedavi edilen hastalık gece terörü değil gece terörüne sebep olan diğer faktör ve hastalıklardır.Travma sonrası stres bozukluğu, bipolar bozukluk, depresyon gibi psikolojik sorunlar sebebiyle gece terörü yaşayan kişiler; psikiyatri, psikolog ve psikoterapi departmanlarında tedavi aldıklarında gece terörü de azalır. Solunum sorunu yaşayan kişiler doktor tedavisiyle ya da nefes egzersizleriyle gece terörünü iyileştirebilir. Madde kullanımı ve alkol bağımlılığı gibi unsurlarda birden çok departmanda tedavi gerekebilir.

Uyku Terörü için Hangi Doktora Gidilir?

Gece terörü için özel bir tedavi olmadığı gibi başvurulacak özel bir birim de yoktur. Genellikle rutin muayenelerde sorun dile getirilir ve araştırma sonrası gece terörüne sebep olan unsurlar bulunarak o unsurla ilgili birimlere başvurulur. Eğer gece terörü yaşayan kişi çocuksa, çocuk doktoruna muayene esnasında durumun bildirilmesi gerekir. Doktora bilgi verdiğinizde çocuğun solunum takibini yapabilir ya da pedagoglara veya çocuk psikiyatrına yönlendirebilir. Gece terörü yaşayan eğer bir yetişkinse bunun hangi sebeple ortaya çıktığını kendisi de sezebilir. Yukarıda saydığımız sebeplere sahip olan yetişkinler durumun farkına varıp ilgili departmana başvurabilirler. 

Uyku Terörü ve Epilepsi Arasındaki Fark

Epilepsi beyin nöronlarının ani boşalmalar yaşaması ve beden kontrolünün yitirilerek kasılma ve titremelerin oluşması durumudur. Gece ya da gündüz herhangi bir zaman diliminde gerçekleşebilir ve ataklar halinde yaşanır. Uyku terörü ise beyin nöronlarıyla doğrudan ilgili bir hastalık değildir ve yalnızca uyku esnasında yaşanır. Uyku teröründe kişiler sinir sistemlerinin etkisizleşmesi sebebiyle beden kontrollerini-motor becerileri yitirmezler. Yalnızca uyku halinde olduklarından ne yaptıklarının farkında değillerdir.


Bu sayfada yer alan bilgiler sadece kullanıcıları bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmalısınız. 

Tasarlab