Greenwashing Nedir? Çevreciler İçin Bir Tuzak Mı?

Daha sağlıklı, daha konforlu ve ihtiyaçlara daha kolay erişebildiğimiz bir yaşam…
İnsanlar olarak en temel haklarımı olan bu ihtiyaçlarımızın kontrolsüz noktalara ulaşması ve büyük bir kalabalığa dönüşmesi bu kavramların aslında çok daha çeşitli olduğunu idrak ettik:
Bizler daha çok, daha kolay ve daha güzel tüketmek isterken eş zamanlı olarak kaynakları tüketiyor kendimizi yeni bir global krizin gölgesine sürüklüyoruz. Son 10 yılda neredeyse tüm dünyanın farkına vardığı bu durum yeni talepleri de beraberinde getirmiştir.
Daha sağlıklı, sürdürülebilir ve doğru tüketim.

Greenwashing Nedir?

Tüketim taleplerimizin değişmesinin altında yatan sebep çevreye karşı duyarlılığımız.

Daha az ağacın kesilmesi, doğaya daha çabuk karışan materyallerin kullanılması, hayvanların acı ve işkenceye maruz kalmaması ve elbette kendimizin de kullanılan kimyasalların zararlı etkilerinden korunmamız. Bu taleplerin tümü hem insanlık hem de çevre için oldukça faydalı ve gerekli. Çünkü tükettiklerimizin en sonunda su krizine, hayvan katline ve küresel ısınmaya ya da kalıcı hastalıklara dönüşmesini istemiyoruz.

Tüm bu gerekliliklerin ve haklı taleplerin harekete geçirdiği tüzel kişiler ve kurumlar da durumun farkında. Tükettiklerimizle birlikte dünyayı ve kendimizi de tüketiyoruz ve sağlıklı, çevreye duyarlı eylemlere ihtiyacımız var.

Elbette ihtiyaç ve talepler yenilendiği gibi bunların suistimal edilme biçimleri de yenilenebiliyor. Çevre duyarlılığının beraberinde gelen iyiniyetli üretimlerin yanı sıra tüketici greenwashing yani yeşil aklama denilen içi doldurulamayan vaatlerle de karşılaşabiliyor.

Greenwashing tanımının anlamı ise şu: tüketiciye çevre duyarlılığı ya da organik ürün gibi vaatler sunan firmaların aslında üretim sürecinde bu kavramlardan uzaklaşması. Yani: doğal malzemelerle üretildiğini düşündüğünüz bir ürünün kimyasal içermesi ya da doğaya duyarlı bir proje olduğunu düşündüğünüz satışların aslında bu amaçla kullanılmıyor olması.

Neden var?

Greenwashingin var olma sebebinin altında tüketici taleplerinin yeni bir pazar olarak görülmesi ve çıkar amaçlı kullanılması yatmaktadır. Kullandığı ürünler, küresel iklim krizi ve hayvan hakları hakkında bilinçlenen tüketicilerin günümüzde bu kavramlarla uyumlu ürün ve proje talep ediyor olması kimi kurum ve firmalar tarafından bir kar marjı olarak görülmektedir.
Arz-talep sisteminde taleplerin içerik ve niyetinin gözden kaçırılması ya da göz ardı edilmesi, günün sonunda “doğal içerik” ambalajlarının yalnızca bir satış projesine dönüşmesine sebep olabiliyor.

Yapılan araştırmalar, çevreci ürün ya da çevreci proje kapsamında sunulan vaatlerin büyük bir oranda tutarsız olduğunu gözler önüne sürüyor. Hal böyleyken bu durumun çevreci tüketiciler için bir tuzak olduğunu söylemek hiç de zor değil.

Ne yapmalı?

Öncelikle belirtmek gerekir ki vaatlerinin içerik ile tutarlı olması aslında bir tüketici değil üretici sorumluluğudur. Fakat doğa, hayvanlar ve sağlıklı yaşam hakkında kaygılar güden kişilerin bilinçli davranması greenwashing ve benzeri tuzaklara düşülmemesi için oldukça önemli.

Kontrol ederek tüketim yapmak ise bu bilincin en temel hareketi.

  • Aldığınız ürünlerin üzerinde doğal içerik ya da benzeri ifadeler olsa bile paket arkasındaki ürün içeriğini kontrol edebilirsiniz.
  • Bununla birlikte korunaklı, uzun süre dayanabilen ürünlerin %100 doğal olmasının çok düşük bir ihtimal barındırdığını da bilmeniz gerekir. Dürüst bir ambalajın üzerinde büyük ihtimalle %100 ibaresi görmeyeceksiniz. Bu gibi şüphelerde ürünün hangi yollarla üretildiğini öğrenmenizde fayda var.
  • Kullandığınız markaların şeffaflığını ve denetime ne kadar açık olduğunu araştırmak da faydalı olacaktır. Bunun için çevreci oluşumların önerilerini de araştırabilirsiniz. Örneğin küresel ısınma ve hayvan haklarını bir projeden çok temel amacı haline getiren oluşumların önerilerine göz atabilir en azından kullandığınız markaların onların denetimlerinden geçip geçmediğini kontrol edebilirsiniz.
  • Çevreci hareket, doğa dostu proje kapsamında yardım talep eden kurumların geçmişini ve projeye uygun bir şeffaflık sergileyip sergilemediklerini internet üzerinden araştırabilirsiniz.
  • Tasarlab