Hemoglobin (HGB) ve Hematokrit (HCT) Nedir?

Kan sayım testlerinde sıklıkla karşımıza çıkan hemoglobin (HGB) ve Hematokrit (HCT) değerleri, alyuvar (kırmızı kan hücreleri) hakkında önemli bilgiler veren iki ayrı parametredir. 

Hemoglobin (HGB) Nedir?

Esnek ve yuvarlak bir yapıya sahip olan kırmızı kan hücreleri akciğerden aldığı oksijeni vücudun her yerine taşımakla görevlidir. Fakat bu görevini gerçekleştirebilmesini içerisinde bulunan hemoglobin proteinine borçludur. Kanın akciğerden vücudun diğer yerlerine taşıdığı oksijenin %97’si hemoglobin yoluyla taşınır. Hemoglobin, kemik iliğinde üretilerek kan hücrelerinin içerisine yerleşen bir proteindir. İçerisinde yer aldığı kan hücresine kırmızı rengini verir ve yüksek oranda demir mineraline sahiptir. Akciğerde bulunan oksijen demir atomuna bağlanarak hemoglobine tutunabilir.  

Özetle; Kemik iliğinde üretilen, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve kanın vücutta oksijen taşımasını sağlayan maddeye hemoglobin denir. Bu madde aynı zamanda kırmızı kan hücrelerine rengini veren maddedir ve demir açısından oldukça zengin bir protein çeşididir.

Hemoglobin Düşüklüğü ve Yüksekliği Nedir? 

Bir kişide bulunması gereken hemoglobin değeri cinsiyete ve yaşa göre farklılık gösterir.

  • Yenidoğan bebeklerde 13.5-24 gr/dL aralığında
  • 0-3 yaşta: 11-13 gr/dL aralığında
  • 3-11 yaşta: 12-14 gr/dL aralığında
  • Yetişkin kadınlarda: 12.5- 15.5  gr/dL aralığında
  • Yetişkin erkeklerde: 13.5-17.5 gr/dL aralığında bulunmalıdır.

Yukarıda belirttiğimiz değer aralıklarının altında olan hemoglobin değeri birçok hastalığa bağlı olarak gelişebilir. Vücudun kan hücresi yaratma kabiliyetindeki düşüklük, demir eksikliği anemisi, hamileliğe bağlı anemi, vitamin (b12) anemisi ya da folik asit düşüklüğü, orak hücre anemisi (kırmızı kan hücrelerinin orak şeklinde sert olması halidir, kalıtsaldır), hemolitik anemi (kırmızı kan hücrelerinin kan dolaşımında ya da dalakta parçalanmasıyla ortaya çıkar, kalıtsaldır.), aplastik anemi (kök hücre yetersizliği) gibi hastalıklar sebebiyle hemoglobin seviyesi düşük olabilir.

Hemoglobin yüksekliği ise kan üretiminin ve kan dolaşımının çok fazla olmasına işaret eder. Bu sorun da çeşitli hastalıklara bağlı olarak gelişebilir. Genellikle polisitemi (fazla kan hücresi üretimi), akciğer hastalıkları ya da böbrek tümörleri hemoglobin seviyesinin yükselmesine sebep olmaktadır.

Hematokrit (HCT) Nedir?

Kırmızı kan hücre hacminin dolaşımdaki kan hacmine oranına hemaktokrit yani HCT denir. Kan sayım testlerinde gördüğümüz bu değer kandaki alyuvarların oranını ölçer. Kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar) vücuttaki oksijen döngüsünü ve karbondioksit döngüsünü sağladığı için hemaktokrit oranı önemli bir parametredir .

Hematokrit (HTC) Düşüklüğü ve Yüksekliği Nedir?

İdeal hemaktokrit oranları cinsiyete ve yaşa göre farklı değerlerde olmalıdır. Eğer %40 hemaktokritten bahsediliyorsa, 100 ml kanda 40 ml alyuvar bulunduğu anlamına gelir. Total durumda kişinin alyuvar sayısı dolaşımda olan kanının %40’ı kadar olduğu anlamına gelir.

  • Yenidoğan bebeklerde: %55 ile 68 aralığında
  • Yetişkin erkeklerde: %42 ile 54 aralığında
  • Yetişkin kadınlarda: %38 ile 42 aralığında kırmızı kan hücresi bulunması beklenir.

HTC değerinin ideal orandan düşük olması, hemoglobin değerlerinin düşük olması anlamına da gelir. HTC düşüklüğü sebebiyle vücuttaki hücrelere taşınan oksijen yetersizlik gösterir ve bu kişilerde aşağıdaki gibi sorunlar meydana gelebilir:

  • Halsizlik
  • Soluk ten rengi
  • Huzursuzluk
  • Depresyon eğilimi
  • Nefes darlığı
  • Kalp ritminde düzensizlik
  • Baş dönmesi
  • Saç dökülmesi

HCT düşüklüğü kan kaybı, vücudun yeterli alyuvar üretememesi, kan kanseri, anemi türleri, tiroid, gebelik, yaralanma, vitamin-mineral eksikliği ve dalak büyümesi gibi hastalıklar sebebiyle ortaya çıkabilir.

HCT değerinin yüksek olması alyuvar hücrelerinin gereğinden fazla olduğu anlamına gelir. HCT yüksekliğinin uzun süre devam etmesi kanın damar içerisinde pıhtılaşmasına sebep olur ve kişinin felç geçirme riskini artırır. HCT yüksekliği çeşitli sebeplerle meydana gelebilir:

  • Sigara kullanımı sebebiyle
  • Kalp damar ve böbrek sorunları sebebiyle
  • Vücuttaki su oranı azaldığında
  • Kortizonlu ilaç kullanımında
  • Doping kullanımında
  • Ağır egzersiz yapıldığında

HCT yüksekliği eklem ve göğüs ağrısına, kulak çınlamasına, kaşıntı ve deri hassasiyetine, karın ağrısına, baş dönmesine, görme bulanıklığına sebep olabilir. 

Bu sayfada yer alan bilgiler sadece kullanıcıları bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Tasarlab