İhtiyaçlar Hiyerarşisinin Hangi Basamağındasınız?

Tatmin edildiğinde, karşılandığında haz duyulan hislere ihtiyaç denir. Burada önemli olan, bir şeyin yokluğunun hissedilmesi, ona gereksinim duyulmasıdır. Bizi hareket etmeye zorlayan, motive eden bir faktör olarak karşımıza çıkar ihtiyaç;  ancak oldukça öznel bir durumdur. Bu nedenle neyin ihtiyaç olduğunu tanımlamak oldukça zordur.

Sınırsız kaynakların bulunduğu bir ortamda ihtiyacını duyduğunuz şeyleri karşılamak elbette ki kolaydır; ancak ihtiyacın oyuncu tarafı da bu; ihtiyaçlar sınırsız ve sonsuz olabilir. Kaynakların sınırlı olduğu bir ortamda ise elimizdekinin en iyisi yapmak zorundayız çünkü bizi motive eden ve aslında hayatta tutan şeylerden birisi bu ihtiyaçları karşılama isteği.

Bu noktada neyin ihtiyaç olduğu, hayatta bizi motive eden şeylerin neler olduğu konusunu çözümlemede yardımımıza Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi yetişiyor. Maslow insanın motivasyonunun kaynağına dair hiyerarşik bir sıralama yapıyor. Bu sıralamaya göre:

1- Fizyolojik ihtiyaçlar: Hiyerarşinin temelinde bulunan, öncelikle karşılanması gereken açlık, susuzluk, cinsellik, barınma, uyku gibi temel ihtiyaçları ifade etmektedir. Bu ihtiyaçlar bireye ve bulunulan çevre koşullarına göre bir şekilde karşılanması gereken en temel ihtiyaçlardır ve bunlar az ya da çok karşılanmadığı takdirde hiyerarşinin diğer katmanlarındaki ihtiyaçların ortaya çıkma ve kişiyi motive etme ihtimali düşüktür. Aç ve susuz kalan birisinin aynı zamanda başkaları tarafından sevilme ve kabul edilme ihtiyacı da olabilir ancak burada hiyerarşi devreye girer ve fizyolojik ihtiyacın tatmin edilmesi motivasyonu öncelik kazanır.

2- Güvenlik ihtiyacı: Evrimsel anlamda insanın ikinci en önemli ihtiyacı güvenliktir. İlk insanlar öncelikle karınlarını doyurarak hayatta kalmayı başarmış daha sonra da güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ateşi keşfetmiş, çeşitli aletler yapmış, topluluklar oluşturmuşlar. Modernleşme ile beraber bu ihtiyaç “Kafamızı sokacak bir evimiz olsun.” düşüncesinden hayatında olan kişilere güven, kazadan ve hastalıklardan uzak olma, finansal olarak dengeli bir durumda olma gibi formlara da dönüşüyor. Güvenlik algısı da diğer ihtiyaçlar gibi bireysel farklılıklar gösterebiliyor ve bu ihtiyaç ne derece karşılanırsa kişi o derece cesur oluyor.

3- Sevgi ve ait olma ihtiyacı: Fiziksel ihtiyaçlarını karşılamış, güven içinde olduğunu hisseden bir kişiyi gelişime motive eden sıradaki ihtiyaç, bir gruba ait olduğunu, aslında yalnız olmadığını hissetmek, diğerleri tarafından kabul edildiğini bilmektir. Bu duygularla ilgili eksiklik çeken kişi yalnızlık ve terk edilmişlik hisseder ve kişi genelde bu ihtiyacını gidermek amacıyla motive olmuş durumdadır.

4- Değer verilme/saygınlık ihtiyacı: Kişinin hem kendisine olan özgüveni ve saygısını hem de başkaları tarafından saygı duyulan ve değer görülen bir pozisyonda olma ihtiyacını ifade eder. Kişinin bir önceki basamakta sevildiğini ve ait olduğunu hissetmesi ile kendisine duyduğu özgüven artar, bu özgüven ile diğerleri tarafından saygı görme ihtiyacı doğar. Kişinin hareketlerinin birçoğunun motivasyon kaynağı bu ihtiyacı gidermek üzerinedir. Bu nedenle başarı ve değer verilme ihtiyacı arasında sıkı bir bağ vardır.

5- Kendini gerçekleştirme ihtiyacı: Ve işte sonunda hiyerarşinin en tepesine ulaştık. Maslow’un da dediği gibi “bir insan olabileceğinin en üstü olmalı” oysa bunu hiyerarşinin en tepesinde gerçekleştirebilir. Ne olmayı hayal ediyorsanız, istiyorsanız, bunun en iyisini olma halini ifade ediyor.

Peki şimdi bir dakika durup düşünürseniz; sizin neye ihtiyacınız var? Daha çok para mı, güvenilir insanlar mı, elektrik faturasını ödeyebilmek mi, çocuğunuzun daha iyi bir okula gitmesi mi, sağlık mı, takipçi sayınızın artması mı? Bütün bunlar ihtiyaçtır, evet, ama hangisi daha öncelikli ve aslında bu ihtiyacın tatmin edilmesi sizi nereye götürüyor? Nihai hedefiniz nedir?

Tasarlab