Kompost Nedir? Ne İşe Yarar?

İklim krizi, küresel ısınma, atmosfer kirliliği, su kaynaklarının tükenmesi, toprağın ve denizlerin zehirlenmesi… Neredeyse her gün duyduğumuz bu gerçekler bizleri ekolojik dengeye daha uygun bir yaşama zorluyor. Gün içerisindeki alışkanlıklarımızın daha bilinçli olması, tüketimi azaltmamız, elimizdeki ürünleri doğayla barışık şekilde kullanmamız; gezegenin içinde bulundu riski azaltıyor.

Doğayla barışık bir yöntem olarak kullanılan kompost yapımının detaylarına bu yazıdan ulaşabilirsiniz. 

Kompost Nedir?

Kompost, farklı organik atıkların bir araya getirilip çürütülmesiyle elde edilen doğal bir gübre üretme yöntemidir. Yapım aşamaları ilk etapta zorlayıcı görünse de bir alışkanlık haline getirildiğinde oldukça basitleşir. Hali hazırda mutfağımızdan çıkan atıkların kullanımıyla hazırlanan kompost için düzenek hazırlamak da oldukça basittir. 

Kullanıma hazır olan kompost gübreleri ev bitkileri için de bahçelerde de tarım alanlarında da kullanılabilir. 

Kompost Ne İşe Yarar?

Her yıl binlerce gıda ve gıda artığı çöpe gidiyor ve toprakla bir araya gelmediği için dönüştürülemiyor. Hatta bu atıklar biriktirildikleri alanda diğer atıklarla etkileşime girerek atmosfer ve yer küre için zehirli bir hale geliyor. Evimizde bulunan, mutfağımızdan çıkan dönüştürülebilir gıda atıklarını kompost haline getirmek hem israftan hem de zarardan kaçınmamızı sağlıyor. Aynı zamanda kullanılan gübreler yıl içerisinde bitkilerin canlanmasına katkı sağlasa da uzun vadede toprak için zararlı olabiliyor. Kimyasal üretimlerle elde edilen gübreler zamanla toprak katmanlarındaki ekolojik dengeyi hasara uğratıyor. Bu gübrelerin yerine kompost gübre kullanıyor olmak da bir o kadar faydalı. Tamamen doğal malzemelerden üretilen kompost; kısa süre içerisinde bitki ve toprak tarafından emiliyor, toprak üstündeki minerallerin artmasını sağlıyor ve geriye hiçbir zararlı etki bırakmıyor. 

Kompost Nasıl Yapılır?

Kompost gübresi iki temel malzemeden elde edilir: karbon bakımından zengin kahverengi malzemeler be nitrojen bakımından zengin yeşil malzemeler. Bu iki elementin dengeli bir şekilde bir araya getirilmesi gerekir. 

Bir araya getirme: İlk aşamada yeşil ve kahverengi malzemeleri karıştırmamız gerekir. Delikli, hava alan bir saklama kabının içerisinde ağaç dalı, talaş gibi kurumuş doğal malzemeler ile meyve kabuğu, atık ot gibi ıslak ürünler bir araya getirilir. Alta kahverengi malzeme gelecek şekilde; kahverengi ve yeşil malzemeler üst üste sıralanır ve birkaç kat yapılır. Kahverengi malzemelerin yeşil malzemelerden daha fazla olması gerekir. 

Dengeleme: Kompostunuzun çok kuru olduğunu gözlemlediyseniz yeşil malzemeleri artırabilir ya da suyla nemlendirebilirsiniz. Eğer kompostunuz gereğinden fazla ıslak ise kahverengi malzemelerin artırılması gerekir. Hızlı bir şekilde dengelemek için suyu kolay emebilen talaş gibi malzemelerin eklenmesi faydalı olacaktır. 

Sulama: Kompost yaparken süreç sonlanana kadar ara ara sulama yapmak gerekir. Su içinde yüzmeyecek şekilde (çiçek sular gibi) sulama yaparak minerallerin çözülmesini sağlayabilirsiniz. Tamamen kuruyup böceksiz, kokusuz hale geldiğinde sulama işlemini sonlandırabilir, kompostunuzu kullanabilirsiniz.

Kompost Yapımında Kullanılan ve Kaçınılan Malzemeler

Aşağıdaki malzemeleri kompost yapımında kullanabilirsiniz:

Meyve atıkları, sebze atıkları, otlar, yumurta kabuğu, çay atığı gibi malzemeler yeşil malzeme kategorisinde kullanılabilir. Saman, kuruyemiş kabuğu, dal, kurumuş yaprak, talaş gibi malzemeler ise kahverengi malzemeler kategorisinde kullanılabilir. 

Aşağıdaki ürünleri ise kullanmamanız önerilir:

Hayvansal gıda, yağlı yiyecekler, hayvan dışkısı, ambalajlı ürün, plastik, çürümüş bitki, narenciye gibi ürünler kompost yapımında kullanılmamalıdır. 

 

Tasarlab