Mitomani Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hemen hemen tüm kültürlerde yalan söylemek en büyük yanlışlardan biri olarak kabul edilir. Çoğu zaman insan ilişkilerinin sürdürülebilmesi adına söylense de ortaya çıktığında insan ilişkilerini derinden yaralar. Günlük hayatta çoğu insanın başvurduğu ve bir kaçamak olarak kabul ettiği yalan, birbirinden farklı motivasyonlarla söylenebiliyor. Araştırmalara göre insanlar her gün 1 – 2 tane yalan söyleyebiliyor. Bu yalanlar; kişisel menfaatler, başkalarını kırmamak ya da belirsiz niyetlere dayalı olabiliyor.

Fakat kimi kişilerde yalan, anormal yani patolojik boyutlara varabilir. Bu kişiler yalan söylediğinin farkında bile olmayabilirler.

Mitomani Ne Demektir?

Mitomani kelimesi Yunanca mitos (efsane) ve mania (delilik) kelimelerinden türetilmiştir. Mitos aynı zamanda insanın inanca dayalı, rasyonel dışı aklını ve hayal gücünü de temsil eden bir kelimedir. Mitomani hastası olan kişier genellikle yalan söylediklerinin farkında bile değildir. Hayal ve inanç dünyası üzerinden bir konuşma gerçekleştirirler. Tutarlılıkları da hayal ve inançlarındaki tutarlılıkla ilişki olur. Yani bir mitomani hastası tutarlıysa ve yalanlarının reel yaşamda gerçekleşme ihtimali varsa oldukça inandırıcı bir kişi de olabilir.

Bunun yanı sıra normal insanlar yalan söylediklediklerinde çeşitli içsel huzursuzluklar yaşarlar. Pişman olma, utanma, suçluluk ve vicdan azabı yalan söylediğinin farkında olan kişilerin taşıdığı duygulardır. Fakat mitomani hastaları patolojik durumlarından ve yalan söylediklerinin farkında olmamalarından dolayı bu duyguları taşmayabilirler.

  • Mitomani hastaları kendilerini kahraman olarak görebilir ya da olduklarından daha önemli kişiler olduklarına inanabilirler. Bu inancın kökeninde farklı psikolojik sorunlar yatıyor olsa da inançları bu doğrultuda yalan söylemelerini sağlar.
  • Kendi yalanına inanmak, yalan içinde yalan söylemek, yalanın gerçekliğini sağlayabilmek için yeni yalanlar söylemek mitomani hastalarının rutin davranışıdır.
  • Mitomani hastaları menfaatleri, zarar verme istekleri, insan ilişkileri ya da başkalarını kırmama istekleri üzerine değil daha çok kurgusal dünyalarını dile getirmek amacıyla yalan söyler.
  • Hastalık herhangi bir cinsiyetle ilgili olmamakla birlikte genellikle ergenlik döneminde baş gösterir. Bu dönemde ergen çocuğun alacağı tedavi gelecek yaşamı için oldukça önemlidir.
  • İfade ve anlatım yetenekleri, anlama yetenekleri güçlü hastalardır.
  • Mitomani hastaları kendilerini olduğu gibi kabul edemeyen ve özünde kendine güvensiz kişilerdir. Bu durumun çocukluk travmalarıyla, ebeveyn-çocuk ilişkileriyle ilgili olduğu düşünülür.
  • Mitomani hastaları genellikle kendi varlığını kabul edemediğinden toplumda kabul edilebilir bir kimlik yaratma arayışındadır. Özdeğer yoksunluğu onarma arayışı vardır. Bu sebeple övünmeyi ve övülmeyi çok sevebilirler. Hayali arkadaşları olabilir veya hayali yaşanmışlıkları olabilir. Tüm bunlara yürekten inanabilir.

Mitomani Belirtileri Nelerdir? Kimlerde Görülür?

Mitomani hastalığının kökeninde çoğu zaman başka psikolojik hastalıklar yatar. Çocukluktan bu yana gelen ya da travmalar sonrasında oluşan rahatsızıkların ve yoksunluk hislerinin ihmal edilmiş olması kişileri mitomani hastalığına sürükleyebilir. Yukarıda belirttiğimiz gibi mitomani hastası “değerli kişi olma” arayışındaki kişidir. Kurgularına ve hayallerine sıkı sıkıya bağlılığı, yalan söylemek üzerine harcadığı zamanın arka planında özdeğer yoksunluğu ve sosyal yaşamda kabul arayışı yatar. Aynı zamanda sosyal yaşamdan ve reel hayattan soyutlanmış kişilerde de bu hastalığa rastlanabilir.

Aşağıda sıraladıklarımız mitomani hastalığına yakalanma ihtimali yüksek olan kişilerdir:

  • Bipolar bozukluğu olan kişiler
  • Dikkat eksikliği yaşayan kişiler
  • Dürtü kontrol problemi olan kişiler
  • Bağımlı kişiler
  • Sınırda kişilik hastaları
  • Narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler
  • Takıntı bozukluğu olan kişiler

Mitomani hastalarında sık rastlanan belirtiler şunlardır:

  • Sıklıkla övünme ve kendindeki kahramanlık vasıflarından söz etme
  • Abartılı ve coşkulu bir anlatım
  • Tutarsızlık ve hayatın olağan akışından kopukluk
  • Kolay incinme ve olumsuz tepkilerle baş etme problemi
  • Olmayan kişilerden, arkadaşlardan ve yaşanmışlıklardan sık sık bahsetme
  • Sosyal çevrenin sık sık değiştirilmesi

Not: Yukarıda belirttiğimiz belirtileri ve özellikleri taşıyan her kişinin mitomani hastası olduğu anlamına gelmez. Bu kişiler başka kişilik bozukluklarının ya da psikolojik sorunların etkisinde olabilir ya da davranışları dönemsel olabilir. Bu tip tanıların yalnızca psikiyatr ve psikologlar tarafından konulması gerekir. Ayrıca kişilerin yakınlarının yalnızca uzmana danışma motivasyonu vermesi gerekir.

Mitomani Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Mitomani hastalığının tedavisi için öncelikli şart kişinin tedavi olma isteğidir. Bu kişilerin mitomani tedavisiyle birlikte taşıdıkları başka bir kişilik bozukluğunun ya da psikolojik rahatsızlığın tedavisini almaları da gerekebilir. Tedaviler konuşma terapisi, farmakoloji, gözetim altında tutma şeklinde yapılabilir ve yalnızca alanında uzman kişilerce yapılabilir. Kişinin yakınlarından gördüğü destek ve anlayış tedavi sürecine katkı sağlar fakat tedavinin belirleyici kişileri olmamalıdırlar. Yargılanmamak ve aşağılanmamak mitomani hastaları için ileri düzeyde önemlidir.

Mitomani Genetik midir?

Mitomani hastalığı genetik bir hastalık değildir ve kalıtsal yolla aktarılmaz. Çocuk modelleme yoluyla öğrenerek ebeveynin davranışlarını taklit edebilir ya da mitomani ebeveyni ile yaşadığı sorunlar onu da mitomaniye sürükleyebilir. Kısaca genetik, kalıtsal aktarımdan bahsedemesek de ilişkiler ve iletişim yoluyla aktarmak mümkündür. Fakat bunun sık rastlanan bir durum olduğu söylenemez.

Tasarlab