Oksimoron Nedir?

Tezat kimi zaman ifadenin anlamsızlaşmasına ve kişinin tutarsız görünmesine sebep olurken kimi zaman ifadenin daha güçlü, ilgi çekici hale gelmesini sağlar ve söyleyenin üzerine dikkatleri toplar. Oksimoron günlük yaşamımızda, eleştirilerde, manifestolarda, kampanyalarda, edebiyatta sık sık kullanılıyor.

Oksimoron Ne Demektir?

Oksimoron iki zıt kelimenin bir araya getirilerek kullanılmasıdır. Genellikle isim tamlamaları ve sıfat tamlamaları halinde kullanılır. Yunanca asıllı oksimoron kelimesi dilimize Fransızcadan geçiş yapmıştır; oxus (keskin) ve moros (aptalca) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.

Oksimoronlar, yanlışlıkla kullanılmasının yanı sıra bilinçli bir şekilde de kullanılabilir. Bu duruma daha çok söz sanatı içeren edebi metinlerde ve etki uyandırması beklenen metinlerde rastlanır. İğnelemek, eleştirmek, güçlü bir ifade ortaya koymak, pekiştirme yapmak için de oksimorona başvurulabilir.

Oksimoron Örnekleri

Aşağıda birkaç oksimoron örneğini sıralayarak daha açıklayıcı hale getirmeye çalışacağız.

Sessizlerin sesi: Bu isim tamlamasında iki zıtlık bir araya getirilerek etkileyici bir ifade yaratılmaya sağlanmış. Sessiz, tepkilerini ortaya koymakta güçlük yaşayan kişilere önderlik eden bir kişi ya da bu kişilerin ortaya koyduğu ortak bir tepki oksimoron ile güçlü bir şekilde tanımlanmıştır.

Tatlı acılık:  Bu sıfat tamlamasında yapılan oksimoron iki türlü durumu da ifade edebilir. Acının seviyesinin düşük olduğu tat ve diğer duyuları betimlerken ya da acının hoşa giden bir yanı olduğunu ifade ederken “tatlı acılık” oksimoronu kullanılabilir.

Çareler çaresiz: Oksimoron’da ise aranan hiçbir çarenin deva olmayacağı ve çözüme katkı sağlamayacağı ifade edilmiştir.

Gecenin aydınlığı: Gece ve aydınlık birbirine zıt hallerdir. Fakat gecenin aydınlığı ifadesiyle hem gecenin huzur verici, iç açıcı bir yönü olduğu vurgulanabilir hem de geceye güzellik katan bir kişi ya da durum bu şekilde tarif edilebilir.

Demokrat diktatör: Demokratla diktatör sıfatları birbirine zıttır. Fakat iki zıt ifadenin bir araya getirilmesi iğneleme amaçlı kullanılabilir.

Yukarıda sıraladığımız örneklerden anlayacağınız gibi oksimoronlar pek çok amaçla, farklı şekillerde kullanılabiliyor. İğnelemek, övmek, etki uyandırmak, derecesini ifade etmek, mübalağa etmek için de zıt kelimelerin bir aradalığıyla yeni bir anlam yaratılabiliyor.

Tasarlab