Ölümsüzlük Mümkün mü? Şimdilik Hayır!

Bilim insanları yaşlanmanın ardında yatan kilit mekanizmalara ışık tutacak bir araştırma yaptılar. Hücrelerin geçtiği iki farklı süreç bulan araştırmacılar bu süreçleri genetik olarak programlayarak hücrelerin yaşlanmasını geciktirmeyi başardılar.

İnsanlar olarak yaşam süremiz hücrelerimizin teker teker nasıl yaşlandığı ile orantılıdır. Bu hücrelerin aynı oranda ve aynı hızda yaşlanıp yaşlanmadığını incelemek için araştırmacılar Saccharomyces cerevisiae adlı maya türü üzerinde çalışmalar yaparken deri hücrelerinin ve kök hücrelerin yaşlanma mekanizmalarına benzer süreçler keşfettiler.

Çalışmaları yürüten San Diego’daki Kaliforniya Üniversitesi’nden moleküler biyologlar ve biyomühendisler, aynı çevresel şartlardaki aynı genetik materyallerin birbirinden çok farklı yaşlanabileceğini ve bunun farklı şekilde gelişen hücresel yolaklar ile mümkün olduğunu tespit ettiler.

Hücreler daha yaşamlarının çok erken aşamalarında iki yaşlanma yolundan birini tercih ediyor. Çekirdeksel yol veya mitokondriyal yol. Yaşamları boyunca takip edecekleri bu yol farklı tipte yaşlanma anlamına geliyor ve hücre yenilenmesi için de limitleyici rol oynuyor. İşte araştırmacılar tam bu noktada, yaşamın çok erken aşamalarında hücrelerin bu iki yoldan hangisini seçeceğine karar veren bir ana devre keşfettiler.

Biyolojik Bilimler Bölümü’nün Moleküler Biyoloji grubundan kıdemli araştırmacı Doç.Dr. Nan Hao, “Hücrelerin bu kararı nasıl verdiklerine dair her bir rotanın altında yatan moleküler süreçleri tespit ettik ve bu rotalar boyunca meydana gelen hücresel yaşlanma ile ilgili bağlantıları haritaladık. Ortaya çıkardığımız haritayı, elektrikli ev eşyalarının beyni kabul edilen elektronik devrelere benzetebiliriz.” diyerek bulguyu açıkladı.

Yaşlanma alanında yeni bir model geliştiren Dr. Hao ve ekibi bu bulgular ışığında yaşlanmayı manipüle edecek ve optimize edecek metodolojilerin önünü açıyor. Yaptıkları bilgisayar simülasyonlarında söz konusu mekanizmayı DNA’sını değiştirmek suretiyle yeniden programlayarak çok daha uzun bir insan yaşamına gidebilecek çalışmaların teorik temelini atmış oldular.

“Çalışmalarımız gen tasarımı ve kimyasal terapiler ile insan hücrelerinin yaşlanma mekanizmalarını tekrar programlayıp yaşlanmayı geciktirme ve ömrü uzatma potansiyelini taşıyor.” diyerek çalışamanın etkilerini özetleyen Dr. Hao’nun ekibi aynı metodolojiyi daha karmaşık organizmaların üzerinde deneyerek, insana kadar gelecek süreçte yaşlanmayla ilgili ilaç kokteylleri veya yeni kimyasal tekniklerin arayışı içerisinde.

Kaynak:
Yang Li, Yanfei Jiang, Julie Paxman, Richard O’laughlin, Stephen Klepin, Yuelian Zhu, Lorraine Pillus, Lev S. Tsimring, Jeff Hasty, Nan Hao. A programmable fate decision landscape underlies single-cell aging in yeast. Science, 2020 DOI: 10.1126/science.aax9552

Tasarlab