Otofaji Nedir? Nasıl Uygulanır?

Sağlık yaşamak, sağlıklı beslenmek ve genç kalmak için birçok tavsiye görüyoruz. Uzmanların verdiği tavsiyelerde temel prensiplerin ne kadar benzerlik gösterdiğini ve tavsiye edilen yöntemlerin her zaman birbirine çok yakın olduğunu da fark ediyoruz. Otofaji de sağlıklı yaşamın temel prensipleriyle uyumlu, son zamanlarda adını sıklıkla duyduğumuz yöntemlerden biri. Bedenin temel ihtiyaçlarına zıt düşmeyecek şekilde, onun doğal davranışlarını kullanarak uygulanan bu yöntem zayıflama, genç kalma ve zinde kalma gibi faydalara odaklanıyor.
Otofaji hakkında detaylı bilgiye aşağıdaki yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Otofaji nedir?

Oto (kendi kendine-kendiliğinden), faji(yemek) otofaji kelimesi bu iki sözcüğün birleşiminden oluşmakta ve kendi kendini yemek anlamına gelmektedir. Terime anlamını kazandıran ise hücrelerin birbirini yemesi işlevidir.

Otofaji terimi ilk defa 1960’lı yıllarda bilim insanlarının hücre davranışlarını incelemesiyle birlikte kullanılmıştır. Bir insan bedeninde yaklaşık 37.2 trilyon hücre bulunduğu düşünülüyor ve bu hücrelerin birçoğu yenilenme ve çoğalma davranışı gösteriyor. Yapılan incelemelere göre hücreler, kendi yapılarında bulunan bileşenleri zarla çevreleyerek kese oluşturabiliyor ve sonrasında kese içerisinde çevrelediği bileşenleri lizozom organeli aracılığıyla parçalayıp sindirebiliyor. Bu durum bir hücrenin bir diğer hücreyi ya da hücre bileşenlerini yemesi olarak tanımlanmaktadır.

Bilim insanlarının yaptığı diğer araştırmalar sonucu ortaya çıkan bir diğer gerçek ise otofajinin sebep-sonuç ilişkisi ile yapılıyor olması. Hücreler bu davranışı rastgele gerçekleştirmiyor. Aksine stres altına giren hücreler ihtiyaç duydukları enerjiyi ve yapı taşlarını oluşturabilmek adına zayıf ve kötü huylu olabilecek hücreleri tüketerek hayatta kalma davranışı göstermektedir. Aynı zamanda otofajinin hastalıklara sebep olan bakteri ve virüsleri de yok edebildiği gözlemlenmiştir. 2017 yılında Nobel Tıp Ödülünü kazanan Yoshinori Ohsumi hücrenin davranışlarını açıklayarak bilim dünyasına açıklık getirdiği gibi, hücre davranışlarının yönetilebileceğini de ispatlamıştır.

Otofajinin zayıflaması yani insan bedeninde hücre sindirimi ve hücre yenilenmesinin azalması ise Tip2 Diyabet, bağışıklığın zayıflaması erken yaşlanma, kanser gibi birçok hastalığa sebep olabiliyor. Bu sebeple yeni üretilen ilaç ve farmakolojik ürünlerde otofajinin desteklenmesi de ön planda tutuluyor.

Otofajinin güçlenmesi ise kişinin yağ depolama alışkanlığının azalarak fit olmasını, kötü huylu hücrelerin etkisinden kurtularak yaşlanma belirtilerinin azalmasını, dinç uyanmasını, daha aktif bir yaşam sürmesini sağlamaktadır.

Otofajinin sağlıklı devam edebilmesi için güç içerisindeki alışkanlıklarımızı değiştirmek de önemli rol oynuyor. Sağlıklı yaşam için şart koşulan uyku, beslenme ve egzersiz alışkanlıkları otofaji için de şart koşuluyor. Aslında otofajinin devamlılığını koruyan en büyük şey bunlar diyebiliriz.

Otofaji nasıl yapılır?

Otofaji yapmak yeni bir tabir olsa da bu tabirde bahsedilen asıl şey otofajiyi desteklemektir. Bunun için yapılması gereken temel şey ise gerek uyku düzeninde, gerek beden aktivitesinde gerek beslenme düzeninde sağlıklı bir rutin oluşturabilmektir.

Öncelikle hatırlatmak gerekir ki hücre yenilenmesi, mental yenilenme, toksin atma gibi bedenimizin ve zihnimizin ihtiyaç duyduğu yenilenmeleri en çok uyku evrelerinde ve spor esnasında sağlamaktayız. Bunun için ihtiyaç duyulan bir günde 6 saat uyuyabilmek ve metabolizmayı hızlandırabilmek adına en az 50 dakika egzersiz yapabilmektir.

Bir diğer öncelik ise şeker ve karbonhidratı az tüketerek kötü hücrelerin çoğalmasını sağlayan toksinlerden uzak bir yaşam sürmektir. Otofaji uygulamasında hücreler kötü hücrelerden besleniyor olsa da buradaki temel amaç kötü hücreleri azaltarak iyi hücrelerin çoğalmasını sağlamaktır.

Aralıklı Oruç Diyeti, Ketojenik Beslenme ve Otofaji

Bir nevi kesintili oruç diyeti olan aralıklı oruç diyetinin ve ketojenik beslenmenin otofajiyi desteklediği düşünülmektedir.
24 saatlik zaman dilimi içerisinde öğünlerin 8 saat içerisinde dağılmasını sağlayan ve kişinin diğer 16 saatte aç olması gerektiği aralıklı oruç diyeti son zamanlarda en çok tercih edilen sağlıklı beslenme stillerinden biri. Bu beslenme alışkanlığının otofajiyi şu şekilde desteklediği düşünülmektedir:

  • Öncelikle aralıklı oruç rutininde tüketilen gıdalar diğer diyetlere nazaran daha serbest olsa da yine sağlıklı besinlerden oluşmaktadır. Bu durum kötü hücre yapımını destekleyen gıdalardan uzak durmanızı sağlamaktadır.
  • Bir diğer etki ise aç geçirilen zaman diliminde hücrelerin diğer hücreyi ve yağ depolarını tüketme davranışı göstermesidir.
  • Ketojenik beslenmenin otofajiye sağladığı yarar ise protein odaklı beslenmenin hücrelerin otofaji davranışını güçlendirmesi ve yine toksin attıran gıdalardan uzaklaşarak sağlıklı hücrelerin desteklenmesidir.
  • Tasarlab