Pratfall Etkisi Nedir?

Çoğu zaman sevgiyle hayranlığı birbirine karıştırır ve sevginin anlamından uzaklaşmaya başlarız. Sevilmenin hak edilir olduğunu düşünmeye başlar ve sevilmek için kendimize yeni takdir edilesi özellikler kazandırmaya çalışırız. Tüm güzel sıfatların dahasını ister ve o zaman bizi herkesin sevebileceğine inanırız. Oysa Pratfall etkisi bu inancın doğru olmadığını gösteriyor.

Pratfall Etkisi Ne Demektir?

1966 yılında sosyal psikolog Elliot Aronson tarafından yapılan bir incelemede ortaya çıkmıştır. Deney- inceleme şu şekilde yapılmıştır:

Deneyde entelektüel becerisi yüksek ve orta olan ikişer kişi kullanılmıştır. Bu 4 kişiye 50 farklı soru sorulmuş ve yanıtlamaları istenmiştir. Bu esnada denekler kahve dökmek gibi sakarlıklar yapmış ve bunlar da kayda geçirilmiştir. Yapılan görüşmenin ses kaydı 48 ayrı öğrenciye dinletilerek oylama yapılmış ve deneklere verdikleri tepkiler ve görüşleri incelenmiştir.

Deneye göre orta seviyedeki öğrenciler, yüksek entelektüel becerilere sahip olanlara göre daha hoş karşılanmış ve daha yüksek puanlar almıştır. Hatanın ve kusurun insanı daha sempatik göstermesi oylamanın bu şekilde sonuçlanmasını sağlamıştır.

Pratfall Etkisinden Çıkarılacak Dersler

Pratfall etkisi insanlardan nesnelere birçok seçimimizde geçerlidir. Çoğu zaman kusursuz olanın sevilesi olduğuna dair bir önyargıyı benimsiyor olsak da tercihlerimiz aksi yöndedir. Kusurları olan, kusurlarını gösterebilen, mükemmele yakın olmayan her şey biz insan olduğumuzu hatırlatır. Kusursuza yakın olan şeyler ise zayıflıkları vurguluyor, cazibesini yitiriyor.

Kimi zaman hata yapmak ve aksaklıklar yaşamak iyi bir şey olabilir: İnsan olduğumuzu hatırlamak ve hatamızdan ders çıkarmak hayatımıza katkı sağlayabilir. Daha doğal ve insani bir hayat sürmemize yol açabilir. 

İnsan ilişkilerimizde eşitlik ön plandadır: Eyleme geçen, aktif olan canlılar olarak hata yapma potansiyeline sahibiz. Bu sebeple hata yapabilen kişileri kendimize daha yakın buluruz. Pratfall etkisi insan ilişkilerimizde eşitlik ve içtenlik arayışımızın bir yansıması gibidir.

Pratfall Etkisinin Kabulüyle Hayatımızda Değişenler

Pratfall etkisi gibi insan psikolojisini ve insan ilişkilerini konu alan araştırmalar davranışlarımızı ve kültürel alışkanlıklarımızı da bir o kadar etkiler. Bu araştırma sonrası yaşanan değişimler de insanlığı dolaylı yoldan birçok kez etkilemiştir. Bizler de yaşadığımız zaman içinde Pratfall etkisinden bilinçli ya da bilinçsizce etkilenmişizdir.

Kusurun ve hatanın gösterilmesini ayıp olarak kabul eden toplumlardan, dürüst ve şeffaflık talebinde bulunan toplumlara dönüşmemizin sebebi Pratfall etkisinin kabulünden kaynaklı olabilir. İnsani yönlerimizi, hislerimizi, zayıf hissettiğimiz anları paylaşmaktan günden güne daha az çekiniyor olmamız da Pratfall etkisine dair yapılan araştırmaların bizlere bir katkısı olabilir.

Öyle ki bütün reklamlarını kusursuzluk üzerine yapan firmalar dahil zaman zaman hatalarını kamuoyu önünde kabul etmektedir.

Tasarlab