Sanat Terapisi Nedir? Sanatla İyileşmek Mümkün Mü?

Psikoterapi Yunanca ‘’therapeuein’’ yani iyileşmek ya da iyileştirmek ve nefis-ruh anlamına gelen ‘’psukhe’’ kelimelerinden türemiştir ve ruhu iyileştirmek anlamına gelmektedir. Bu anlamda psikoterapinin kişilerde yaşanan çatışma ve gerginlik gibi olumsuz durumlar sonucunda oluşan problemlerin ya da davranışsal sorunların çözümünü sağlamak, kendi içsel uyumunu sağlamak, sosyal becerilerini geliştirerek sağlıklı ilişkiler kurmasına yardımcı olmak, stresi azaltmak ve aslında en işlevsel olan yanı olan kişinin sonradan karşılaşabileceği sorunlara karşı geliştireceği savunma tekniklerini öğretmektir.

Sanat terapisi ise psikoterapinin bir alt dalı olarak kabul edilmektedir; içerisinde müzik, resim, heykel, dans, drama gibi sanatın alt dallarını barındırmaktadır. Aslında sanatın hoşa gideni vurguladığı fikri yaygın olsa da ‘’Sanat terapisinin amacı nedir?’’ sorusunun cevabı çok daha farklıdır. İçimizde bir yara haline gelmiş olan durumları, travmalarımızı, içinde bulunduğumuz ama bir şekilde yansıtamadığımı halleri açığa çıkarmada oldukça işlevsel bir yöntemdir; bu anlamda sanatın dışa vurumcu özelliği ön plana çıkmaktadır. 

Duygunun dışa vurumu ile kişide stresi azaltmaya yardımcı olması, kişide bir iç görü yaratmasının yanında, benlik saygılarının artmasına da yardımcı olmaktadır. Yaratıcı bir sürecin içinde yer almak ego doyumunu da sağlamakta, kişinin sosyal işlevselliğini ve bu yolla hayattan zevk alma duygularını arttıracağı da ortaya konmuştur. Bu anlamda sanat terapisi ve yaratıcılık birbirini desteklemektedir. 

Sanat terapisi; gelişim geriliği, öğrenme bozuklukları, kaygı ya da kişilik bozuklukları gibi pek çok hastalık ve özel durumda kullanılabileceği gibi yoğun iş temposu gibi günlük hayat stresinden uzaklaşmak, olumlu bir ruh haline geçişte de kullanılabilir. Sanat terapisi ve bağımlılık tedavileri de oldukça iyi sonuçlar vermektedir. 

Sanat Terapisini Kimler Uygulayabilir?

Sanat terapisinin uluslararası bağlamda 6 biçimde uygulandığı kabul edilmektedir. Bunlar: Görsel sanat terapisi, müzik terapisi, dans/hareket terapisi, intermodel terapi, psikanaliz terapi, yaratıcı yazı ve şiir terapisi/biblioterapidir. Burada önemli olan bunun bir terapi süreci olduğunun unutulmaması ve uygulayıcısının psikolog ya da psikiyatrlar olduğudur. Sanat eğitmenleri yönlendirme ve müdahale etmeden kişilerin rahatlamasını ve duygularını ifade etmelerini sağlayabilirler; ancak tedavi edici olamazlar. 

Sanat Terapisi Eğitimi Nedir?

Görsel sanat terapisi: Resim çizmek, heykel, seramik yapmak, ebru sanatı gibi görsel sanatın pek çok dalının kullanılabileceği terapi çeşididir. Kişilerin sözel olarak ifade edemediklerini açığa çıkarmak amaçlanmaktadır. 

Müzik terapisi: Kökeni M.Ö. 1200’lere dayandığı söylenen bu terapi çeşidi Osmanlı zamanında su ile birlikte kullanılmaktaydı. Aktif ve pasif olarak uygulanan bu terapi çeşidi hem dinlerken ruhun ve bedenin gevşemesini sağlamak için kullanılabilir, hem de aktif olarak örneğin bir ritim grubunun içerisinde yer almak ile de gerçekleştirilebilir. Bu kişide aidiyet duygusu yaratılmasına da yardımcı olur.

Dans/hareket terapisi: Özellikle çocuklarda bedensel farkındalığın arttırılması ile davranışların kontrolüne yönelik çalışılır. Yetişkinlerde ise baksı yani şaman dansı ile dışa vurumcu yönü ortaya çıkarılır. 

İntermodel terapi: Resim, müzik, dans, yazma gibi pek çok alanın aynı terapi içerisinde kullanılmasıdır. 

Terapi süreçlerinin ne kadar işe yaradığına yönelik çalışmalar genelde fiziksel hastalıklar üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu anlamda yapılan bir araştırmaya göre; 55 kanser tanısı almış birey ile gerçekleştirilen bir sanat terapisi seansları sonrasında ağrıda, yorgunlukta ve kaygı düzeyinde anlamlı azalma olduğu tespit edilmiştir. Şehirde yaşayan 300 birey ile yapılan diğer bir araştırmada ise sanat terapisine katılan bireylerin daha az doktora gittikleri, daha az ilaç kullandıkları ve sanat terapisi almayan gruba göre daha az depresif bulgu gösterdikleri ve kendilerini daha iyi hissettikleri saptanmıştır. Fiziksel sorunlarda bile etkisi olan bu yöntemin ruhunuzu nasıl iyileştirebileceğini bir düşünün. 

Başarılı olmaya dair olumsuz inançlara sahipseniz, geleceğin daha iyi olacağına dair motivasyonunuzu kaybettiyseniz, depresif bir ruh hali ile etkili olma halinizi kaybettiğinizi düşünüyorsanız; sanat terapisini denemeye ne dersiniz?

 

Tasarlab