Sinsi hastalık: MS (Multiple Skleroz)

Uzmanlara göre MS, bugün dünya çapında 2,5 milyondan fazla kişiyi etkileyen en yaygın kronik sinir sistemi hastalıklarından birisidir. Tedaviye başvurmamış MS hastaları değerlendirildiğinde, genç erişkinlerde trafik kazalarından sonra en sık engellilik sebebi olduğu değerlendirilmektedir. Hastalığın her 100.000 kişi arasında 41 ila 61 kişide görülmektedir. Özellikle refah seviyesi yüksek olan ülkelerde gittikçe artan bir şekilde tanı konulan bu hastalık tam olarak nedir ve MS nasıl olur? 

Açılımı Multipl Skleroz olan MS hastalığı yanlış çalışan bağışıklık sistemi hücrelerinin beyin ve omuriliğe; bir başka deyişle merkezi sinir sistemine saldırması sonucunda ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır. Multipl Skleroz’un sözcük anlamı “Çoklu Sertleşme” olarak ifade edilebilir. Henüz tam olarak anlaşılamamış nedenlerle, bağışıklık sistemi kontrolden çıkarak ya da yanlış çalışarak kendi sinir sistemine saldırmakta ve saldırdığı bölgelerde hasara sebep olmaktadır. Merkezi sinir sisteminde hasar gören bu alanlarda sertleşmiş plaklar oluşmakta ve sinirlerin mesajları iletmesini engellemektedir.  

Hemen her yaş ve cinsiyetten kişide görülebilmesine karşı, 20-40 yaş arasındaki kadınlarda 2 kat fazla ortaya çıktığı saptanmıştır. Nedeni tam olarak anlaşılamayan bu hastalığın kalıtsal olmadığı belirtilse de ailelerinde MS bulunan kişilerin MS olma eğilimlerinin diğer kişilere göre daha fazla olduğu belirlenmiştir.  

Yapılan çalışmalar hastalığın pek çok sebebinin olabileceğini göstermektedir. MS sebepleri arasında daha önce geçirilmiş virüs enfeksiyonları, beslenme alışkanlıkları, D vitamini eksikliği, coğrafi etmenler, vücudun savunma sistemindeki bozukluklar, genetik ve çevresel faktörler sayılabilir.   

MS beynin hangi bölgesine etki ediyorsa o alanda şikayetler görülmeye başlanır: Çift görme, yürüme, konuşma ve denge gibi alanlarda bozulmalar meydana gelebilir. MS ataklarının yaygın olarak görülen belirtileri arasında yüzde, kollarda ya da bacaklarda uyuşma, karıncalanma, keçeleşme, iğnelenme gibi duyusal belirtiler, bulanık görme, çift görme, kuvvetsizlik, yüzde, kolda, bacakta kuvvet kaybı, ince hareketlerde beceri kaybı, yürüme bozukluğu, baş dönmesi, denge sorunları, enseden başlayıp boyuna, sırta hatta ayaklara kadar yayılan elektriklenme hissi, idrar kaçırma, sık idrara gitme ve idrar boşaltma sorunu, kabızlık, titreme ve diğer hareket bozuklukları, yorgunluk, depresyon, kaygı bozukluğu gibi psikiyatrik bulgular, cinsel işlev bozuklukları, hafıza sorunları, konuşma bozuklukları, uyku sorunları sayılabilmektedir. Görüldüğü üzere hastalığın oldukça geniş bir belirti listesi bulunmaktadır; ancak bu belirtiler diğer pek çok hastalıktan kaynaklanabilir. Belirtilerin bu kadar yaygın olması, bazen klinik bir müdahale olmadan geçebilmesi gibi nedenlerle pek çok kişinin hekimlere başvurmadığı ve bu nedenle teşhisin konulamadığı görülmektedir. Zaman zaman behçet hastalığı, enfeksiyon hastalıkları, B12 vitamini eksikliği, migren, romatolojik hastalıklar gibi hastalıklarla karışabilen MS nasıl fark edilir sorusunu yanıtlamak için hem klinik değerlendirmeler hem de MR görüntüleri kullanılmakta; kapsamlı bir değerlendirme ve tecrübe gerekmektedir.  

MS (Multipl Skleroz) Tedavisi Mümkün Mü?

Tedavisi olmayan ancak yeni atak geçirilmesi ve hastalığın ilerleyişinin engellenmesine yönelik ilaçlarla kontrol altına alınmaya çalışılan hastalık için son dönemde umut verici çalışmalar yapılmaktadır. Bunlardan biri Mersin Üniversitesi İleri Teknoloji Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Furkan Ayaz ve ekibi tarafından hastalığın engellenmesine yönelik geliştirilen ilaç; diğeri ise Covid-19 virüsü için geliştiren, Ceo’su bir Türk olan Uğur Şahin ve ekibinin yer aldığı şirket tarafından geliştirilen mRNA aşısıdır. Bu gelişmelerin henüz araştırma aşamasında olduğu akıllardan çıkmamalı; ancak MS konusunda her geçen gün yeni gelişmeler kaydedildiği de unutulmamalıdır.  

Son olarak ‘’Atlas of MS’’ ‘te yayınlanan rapora göre sosyo-ekonomik seviyenin yüksek olduğu Avrupa ülkeleri, ABD ve Avustralya’da MS görülme sıklığının diğer ülkelere göre oldukça yüksek olduğu görülüyor. Her 100.000 kişi içinde yapılan değerlendirmede Almanya’da 303 kişinin MS hastası olduğu tespit edilirken bu sayı Yunanistan’da 128, Türkiye’de 70, Suriye’de 40, Irak’ta ise 12 olarak raporlandığı görülmüştür. Bunun çevresel pek çok sebebi de olabileceği gibi günlük yaşamda karşılaşılan problemleri daha fazla olan kişilerin MS’in ilk belirtilerini görmezden gelmeye daha yatkın olduğu yorumunu da yapmak mümkün gibi görünüyor. Vücudunuzda meydana gelen değişiklikleri en iyi siz fark edebilirsiniz; günlük hayatın telaşı içerisinde kendinizi önemsemeyi unutmayın.  

KAYNAK: Sağduyu Kocaman, A., Demir, S., MS Referans Hasta Rehberi 

Tasarlab