Skorbüt Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Antik dönemden bu yana bilinen bir hastalık olan skorbüt denizci hastalığı, korsan hastalığı gibi bir çok isimle karşımıza çıkabilir. Karakterize özelliği diş etlerinin çekilmesi, yaralanması ve diş dökülmesi olan bu hastalık vücuttaki kolajen üretiminin az olmasından kaynaklanıyor. En çok bilinen özelliği diş eti ve diş sorunları olsa da vücudun tamamında etkili oluyor.

Skorbüt Hastalığı Nedir?

C vitamini yoksunluğu sebebiyle ortaya çıkan skorbüt hastalığı anemi, diş ve diş eti hastalıkları, hareket kısıtlılığı, halsizlik, kanama, uzuvlarda ağrı, bölgesel şişlik gibi semptomlara sebep olur.

C vitamini, vücutta kolajen üretimini destekleyen en önemli faktörlerden biridir. Kemik, kas, tendon ve doku sağlığının en önemli  yapı taşlarından biri olan kolajenin yeterli oranda üretilememesi vücudun bu bölgelerinde, yani hemen hemen her yerinde, sağlık sorunlarına sebep olur. Bu sorunlar genel olarak kemik hassasiyeti, kemik erimesi, kan damarlarının incelmesi, kasların güçsüzleşmesi ve bunlara bağlı olan semptomlar şeklinde kendini gösterir. Hasta C vitamini yetersizliğine bağlı gelişen kolajen eksikliği sebebiyle skorbüt tanısı alır.

Skorbüt hastalığı tarihte de birçok kez karşımıza çıkar. Denizci hastalığı olarak bilinir fakat kıtlık dönemlerinde, savaş ve salgınlarda da yaygınlaşır. İnsanlığın taze mahsule, meyveye, sebzeye erişemediği her dönemde belirir.

Skorbüt Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Skorbüt hastalığı, C vitaminin yetersiz alınmaya başlandığından sonraki 2-3. Ayda ilk belirtileri göstermeye başlar. Belirtiler vitamin yetersizliği çekilen sürenin uzamasıyla artar ve ağırlaşır. İlk belirtiler; iştahsızlık, kilo kaybı, agresyon, halsizlik, miskinlik ve benzeridir. C vitamini eksikliği süreci uzadıkça belirtiler şu şekilde devam eder:

  • Anemi
  • Kemik ve uzuv ağrıları
  • Kas gücünde zayıflama
  • Bölgesel ödemler
  • Cilt yüzeyinde pullanma, leke oluşumu (peteşi)
  • Derinin kalınlaşması
  • Yaraların daha geç iyileşmesi
  • Diş etinin çekilmesi, diş eti hassasiyeti
  • Diş hassasiyeti, diş dökülmesi ya da çürüme

Bu belirtilere rağmen tedavi alınmadığında sarılık, ani kanamalar, nöropati, kasılma gibi ciddi semptomlar görülmeye başlar.

Not:  Gebelik döneminde skorbüt hastalığı bebeğin de skorbüt hastası olmasına sebep olur.

Skorbüt Hastalığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Skorbüt hastalığı iki başlı olarak sürdürülür. Hasta hem skorbüt hastalığı hem de semptomların iyileştirilmesi için tedavi görür. Yani hem hastalığa sebep olan C vitamini eksikliği giderilir ve hastaya vitamin takviyesi yapılır hem de semptomların etkilerini azaltmak için çeşitli tedaviler görür. Örneğin: kas zayıflığı için fizyoterapi tedavisi alması gerekebilir, diş tedavisi, medikal tedavi vb. gerekebilir. Hastanın ek tedavisi, skorbütten nasıl etkilendiğine göre belirlenir.

Bunun yanı sıra hastaya ileriye dönük beslenme planı oluşturulur. Vitamin takviyesi kısa vadede kurtarıcı olsa da tekrar aynı sorunların yaşanmaması ve hastanın skorbüt  semptomlarının iyileşmesi için perhize uygun beslenmesi de gerekir.

C vitamini seviyesinin yükseltilmesi ile birlikte ilk 24 saat içinde hastanın bilinci berraklaşır, iştahı açılır, uyuşukluk ve ağrı azalır. İlerleyen günlerde kanama azalır, halsizlik ortadan kalkar. Kemik ve doku sağlığının geri kazanılması için 3 aylık süre gerekir.

Skorbüt Hastalığı Hangi Vitamin Eksikliğinden Olur ?

Skorbüt hastalığı C vitamini eksikliğinden kaynaklanan bir hastalıktır. Kolajen üretiminde etkili rol oynayan C vitamini aşırı derecede yetersiz olduğunda kan damarları, bağ dokuları ve vücudun tamamı olumsuz etkilenmeye başlar. Hastalık tarihte diş eti çekilmeleri ve diş düşmeleri ile anılırdı. Salgın, savaş, kıtlık dönemlerinde halk sağlığı sorunu halini alan skorbüt hastalığı günümüzde besinlerin muhafaza edilebilirliği ve vitamin takviyesi imkanı arttığından sık karşılaşılan bir hastalık değildir. Daha çok beslenme bozukluğu olan kişilerde görülür. 

Skorbüt Neden Denizci Hastalığı Olarak Adlandırılır?

Skorbüt hastalığı denizci hastalığı ya da korsan hastalığı olarak karşımıza çıkabilir. Bunun sebebi tarihte denizcilerin büyük bir kısmının skorbüt hastalığına yakalanmasıdır. Uzun süre açık denizde olan denizciler o günün teknolojik imkansızlıkları sebebiyle meyve sebzeleri muhafaza edemediğinden C vitamini alamıyor daha çok tahıl vb. ürünler tüketiyordu. Kronikleşen bu beslenme biçimi zamanla C vitamini yoksunluğuna ve skorbüte sebep oluyordu. 

Bu sayfada yer alan bilgiler sadece kullanıcıları bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Tasarlab