“Street-smart” ya da “book-smart”: Siz Hangisine Sahipsiniz?

TDK (Türk Dil Kurumu), “akıllı olmak” tabirini “gerçeklere uygun davranan” şeklinde tanımlamış. Sıfat olarak “akıllı” ise “gerçeği iyi gören ve ona göre davranan”ı işaret ediyor. Yani ister street smart (sokak akıllı) ister book smart (kitap akıllı); hangisi olursanız olun akıllı olmak iyi bir şey, bunda hemfikiriz. Konumuz ise hangisine sahip olduğumuz. Street smart nedir, book smart nedir, farkları nelerdir, dediğinizi duyar gibiyiz. Bu kavramlar kulağımıza ilk başta yabancı gelse de aslında ikisine de oldukça aşinayız. Hani bizim kültürümüzde alaylı mısın mektepli mi, diye sorulur ya; işte street smart olan kişiler “alaylı”, book smart’lar ise “mektepli” olarak tanımlanabilir.
Street smart insanlar yaşam bilgisini; insan ilişkilerinden, yaşadıkları olaylardan, geçirdikleri zorlu süreçlerden kısacası hayat deneyiminden damıtarak ediniyor. Dolayısıyla street smart ve deneyim sahibi kişiler için “hayat okulundan mezun” diyebiliriz. Book smart ve bilgiyi kitaplardan, akademiden, bilimsel çalışmalardan edinmiş kişiler ise hayatı kitaplardan okuyarak masabaşında öğrenmiş olanlar sınıfına giriyor. Street smart ve book smart’ın farkları nelerdir, sorusu ise kısaca yaşam becerisi olarak yanıtlanabilir. Sokak akıllı olan kişilerin empati kurma yetisi ve durumlara ilişkin farkındalığı, kitap akıllı olan kişilere göre oldukça yüksek. Hayat okulu mezunu alaylılar, ortamı gözlemlemeyi ve değerlendirmeyi; nerede ne yapması, kime nasıl yaklaşması gerektiğini mekteplilere göre daha iyi biliyor. Tabiri caizse havayı çok iyi kokluyor. Bu alanda yapılan çalışmalar IQ’nun (bilişsel zekanın) başarımızdaki payının sadece %20 olduğunu, %80’lik esas payın ise EQ’ya (duygusal zeka) ait olduğunu kanıtladı. Duygusal zekayı yani street smart’ı geliştirmenin yolu ise sokakta olmaktan, hayatı solumaktan, farklı insanlarla iletişim kurup deneyim kazanmaktan geçiyor.
Peki ya siz hangi gruptasınız?
İkisine birden sahip olanlar için henüz bir tanım getirilmemiş; onu da biz bulalım ve “uber smart” diyelim, ne dersiniz? Şimdi gelin yaşam tarzınız, kavramlara ve durumlara yaklaşımınızla siz hangi gruba giriyorsunuz bir bakalım. Aşağıdaki sorulara evet veya hayır diye cevap verin. Evetler fazlaysa street smart, hayırlar fazla ise book smart’sınız demektir.
– İnsanların duygu ve düşüncelerini yüz ifadelerinden ve bakışlarından anlayabiliyor musunuz?
– Gerek özel gerekse iş yaşamınızda insanları ikna etmekte iyi misiniz?
– Toplumsal kuralların önemine pek inanmıyor ve şartlar gerektirirse esnetilebileceğini mi düşünüyorsunuz?
– Diyelim ki kalacak yeriniz ve paranız yok; sokakta hayatta kalabilir misiniz?
– Bildiklerinizin hemen hepsini yaşam deneyimleriniz sayesinde mi öğrendiniz?
– Tek çalışmaktansa ekip halinde çalışmayı mı seviyorsunuz?
– Deneyimleriniz, aldığınız akademik eğitimden daha mı kıymetli?
– Biri size Harvard Üniversitesi’nde okuduğunu söylese bundan etkilenmez misiniz?
– Çok zengin biri olsanız üniversiteye gitmeyi gereksiz bulur musunuz?
– Karar alırken farklı iki beceri ve bilgi kümelerini başarılı bir şekilde sentezleyebiliyor musunuz?
– Dünyanın ancak ve ancak gezerek öğrenilebileceğine mi inanıyorsunuz?
– Zor ve tehlikeli anlarda çabuk ve doğru karar alabiliyor musunuz?
– Kitap okumanın gereklilik değil sadece bir hobi olduğunu mu düşünüyorsunuz?
– Çevrenizde pratik zekalı biri olarak mı bilinirsiniz?

Tasarlab