Trombosit Nedir? Düşüklüğü ve Yüksekliği Neden Olur?

Mercek altında pul pul görülen ve kan hücrelerinin en küçüğü olan trombositler, her ne kadar küçük hücreler olsalar da bizler için hayati öneme sahiptirler. Kan sayımlarında da karşımıza çıkan trombosit parametreleri karaciğer, dalak, ilik sağlığımız ve hormon değerlerimiz hakkında da fikir verir.

Trombosit Nedir? Nasıl Verilir?

Kan pulcukları olarak da bilinen trombosit, kemik iliği dokusundaki hücrelerin kana geçerken parçalanması ile oluşur. En küçük kan hücresi olmalarının yanı sıra çekirdeksiz hücre yapısına sahiptir.

Trombositler, kanda meydana gelen kimyasal reaksiyonların düzenlemesinde ve yaralanma halinde kanın pıhtılaşmasında görev üstlenir. Yaralanma gerçekleştiğinde trombositlere haber gönderilir ve yaralanan damara akın eden trombositler burada birbirine bağlanır. Böylece kan akışını kontrol altına alır ve yaralı bölgede pıhtılaşarak yaranın iyileşmesini sağlar.

Trombositler 8 – 10 günde bir yenilenen hücrelerdir ve karaciğer tarafından düzenli aralıklarla üretilir. 8 – 10 günlük ömürlerini tamamladıklarında dalak tarafından parçalanırlar. Eski hücreler parçalanıp yeni hücreler üretilerek kandaki trombosit oranı korunur.

İdeal trombosit oranının yüksekliği de düşüklüğü de çeşitli sorunlara sebep olur. Sağlıklı bir kişide 150 bin ila 450 bin hücre/ml aralığında trombosit olması beklenir.

Trombosit Düşüklüğü Nedir?

Trombosit düşüklüğü (trombositopeni) durumu trombosit sayısının sağlıklı bir kişide olması gereken minimum trombosit sayısının altına düşülmesi halinde meydana gelir. Kanın pıhtılaşması, kan akışının kontrol altında tutulması, yaraların iyileşmesi gibi önemli (kimi zaman hayati) durumlarda görev üstlenen trombositlerin düşük seviye olması yaralanma hallerinde hastayı risk altına sokar.

Trombosit düşüklüğü aşağıdaki sebeplere bağlı olarak meydana gelebilir:

  • Kemik iliği yetmezliği
  • Karaciğer hastalıkları
  • Trombosit üretiminde yer alan hormonlarda sorun yaşanması
  • B12 vitamini ve folik asit eksikliği
  • Gebelik
  • Kan zehirlenmesi
  • Dalak büyümesi ve dalağın fazla çalışması
  • Kimi ilaçların yan etkileri
  • Bazı viral enfeksiyonlar
  • Otoimmün (bağışıklık) sistemindeki sorunlar
  • Radyasyona maruz kalmak
  • Alkolizm
  • Kan kanseri türleri

Trombosit Düşüklüğü Belirtileri ve Tedavisi

Trombositopeni hastalarında rastlanan belirtiler trombosit değerlerine göre ve kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Hastanın trombosit sayısı ne kadar düşükse belirtiler o kadar şiddetli olur. 

  • Sık sık burun kanaması
  • Diş eti kanaması
  • Yoğun, uzayan adet kanamaları
  • Vücutta morluklar oluşması
  • İdrardan ve dışkıdan kan gelmesi
  • Kanlı istifra

Trombosit düşüklüğünün hafif seyretmesi halinde tedavi yerine takip uygulanabilir. Ayrıca takip hastalığının sebebinin tam olarak anlaşılması için de gerekli görülebilir. Trombosit değerlerinin çok düşük olması halinde hasta öncelikle korumaya alınmak istenir. Riskli aktivitelerden ve eylemlerden uzak durması aynı zamanda yaralanmayacak şekilde yaşam sürmesi beklenir. Devamında ilaç ve cerrahi tedavi uygun görülebilir. Uygulanan tedavi yöntemleri hastalığın oluşum sebebine göre değişiklik gösterebilir. 

Trombosit Yüksekliği Nedir?

Trombositoz, kandaki trombosit sayısının ideal-maksimum değerin üzerinde olmasıdır. Trombosit yüksekliği olarak da bilinen bu durum, trombosit düşüklüğünün tam aksi şekilde seyreder. Nadir rastlanılan bir hastalık olan trombositoz hastalığı farklı sebeplerden ortaya çıkabilir. 

  • Trombosit yapımında etkili olan hormonların yüksek seviyede bulunması 
  • Kemik iliği tümörleri
  • Dalağın görevini yerine getirememesi
  • Kandaki sıvı oranının azalması
  • Demir eksikliği
  • Bağırsak iltihapları

Trombosit Yüksekliği Belirtileri ve Tedavisi

Trombositoz hastalarında baş ağrısı ve dönmesi gibi şikayetlere sık rastlanır. Bunun yanı sıra trombosit seviyelerindeki yükseklik sebebiyle, kan akışının yavaşlamasına ve kanın pıhtılaşmasına bağlı semptomlar görülür. Tedavi edilmemesi halinde kalp ve damar hastalıklarına sebep olabilir. 

  • Baş dönmesi, baş ağrısı
  • Uzuvlarda şişkinlik
  • Görme bozukluğu
  • Dalak şişliği
  • Kaşıntı
  • Göğüs ağrıları

Genellikle başka hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkan trombosit yüksekliğinin tedavisinde ilk olarak altta yatan sebep tespit edilmeye çalışılır. Bu sebeple ilk dönemde tedavidense hasta takibi tercih edilebilir. Tedavi safhalarında ilaç tedavisi ya da trombositlerin alınması gibi metotlara başvurulur. Bunun yanı sıra trombosit yüksekliğine sebep olan hastalıklar da ayrıca tedavi edilir. 

Bu sayfada yer alan bilgiler sadece kullanıcıları bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Tasarlab