Varant Nedir? Varant Hisse Nasıl Alınır?

Menkul kıymetleştirilmiş opsiyonlar olarak da adlandırabileceğimiz varantlar, elinde bulunduran kişiye dayanak varlığı olur. Bunun yanı sıra varantlar kullanıcısına, göstergesi önceden belirlenmiş olan bir fiyat üzerinden, yine önceden belirlenmiş bir vade sonunda alım satım imkanı sunar. Bir başka deyişle varant, hak verir fakat yükümlülük getirmez. Varant satın alan yatırımcı dayanak varlığının kendisini satın almaz, varlığı alma ya da satma hakkını yani opsiyonlarını satın alır. Riski ise ödediği primle sınırlıdır. Varantlar kaldıraçlı işlem yapılmasına olanak sağlayan menkul kıymet opsiyonlarıdır. Düşüş öngörü yaptırabilir ve satış pozisyonunun alınmasını sağlar. BIST’de tıpkı hisse senetleri gibi sürekli müzayede sistemiyle işlem görür.

Varant hisselerin Özellikleri Nelerdir? 

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi varantlar kullanıcılarına dayanak varlık olur. Bunun yanı sıra düşük bütçeyle gelir etme ve piyasa düşüşe geçtiğinde kar etme imkanı sağlar.

Varantların özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Varantlar serbest marjla işlem görür.
  • İşlemler kotasyon fiyat aralığı içinde gerçekleşir.
  • Ödünç verilemez ya da alınamaz.
  • Üzerinde kredili işlem gerçekleştirilemez ve açığa satış işlemi yapılamaz.
  • Emir iptali yapılabilir, özel emire izin verilir ve emir bölme işlemi hisse senediyle aynı şekilde yapılır.
  • İşlemler, sürekli müzayede seans saatleri (10.00-18.00) içerisinde gerçekleşir.
  • Piyasa yapıcı kotasyon vermeden emir kabulü yapılmaz ve işlemler başlamaz.
  • Varantlarda kullanım fiyatı vardır. Kullanım fiyatı, varanttan doğan hakkın kullanılması halinde dayanak varlığın alım-satım fiyatını gösterir.
  • Varantların vade tarihleri önceden belirlenir. 

Varant Çeşitleri Nelerdir? 

Avrupa tipi varant: Varantın dönüşümü yalnızca vade sonunda gerçekleşebilir. Hak sadece vade sonunda kullanılabilir.

Amerikan tipi varant: Hak vade sonuna kadar istelinen tarihte kullanılabilir. Dönüşüm için vade sonunu beklemek zorunlu değildir.

Alım varantı: Yatırımcıya vade içerisinde ya da sonunda belirli bir fiyattan dayanak varlığını alma hakkı verir. Yatırımcıya sorumluluk yüklemez. Dayanak varlığın bedelinin artmasını isteyen yatırımcılar için uygundur.

Satım varantı: Yatırımcıya belirlenen vade içinde ya da sonunda dayanak varlığı belirli bir bir fiyatta satma hakkı verir. Bu varant da yatırımcıya sorumluluk yüklemez. Dayanak varlığın değerini düşeceği beklentisi içinde olan yatırımcılara uygundur.

Varant Hisse Nasıl Alınır ve Satılır?

Varant hisse alım satımları yapmak için aşağıdakilere dikkat edilmesi gerekir:

  • Hisse senetleri gibi alınır ve satılırlar.
  • Emirler, verildiği fiyat ve zamana göre öncelik görür.
  • Borsa İstanbul Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı’nda sürekli müzayedeli işlem saatleri arasında işlem yapılabilir.
  • Avrupa tipi varant kullanıcıları yalnızca vade sonunda alım satım yapabilirler.
  • Amerikan tipi varant kullanıcıları vade boyunca alım satım yapabilir.
  • Pazarda baz fiyat yoktur, alım satımlarda serbest marj uygulanır.
  • Emir iptali seans saatleri (10.00-18.00) içerisinde yapılabilir.

Varant Fiyatlarını Etkileyen Faktörler

Varantı fiyatlandırmaları Black and Scholes denilen ve uluslararası finans piyasalarında kullanılan opsiyon modeli ile yapılır. Bu modele göre varantları etkileyen faktörler ve etkileme biçimleri şöyledir:

  • Dayanak varlık fiyatı: Alım varantı ile doğru orantılı, satım varantı ile ters orantılıdır. Dayanak varlığın fiyatı yükseldikçe alım varantının fiyatı yükselir ve satım varantının fiyatı düşer.
  • Kullanım fiyatı: Satım varantı ile doğru orantılı, alım varantı ile ters orantılıdır. Kullanım fiyatı yükseldikçe alım varantı düşer ve satım varantı yükselir.
  • Faiz: Faiz yükseldikçe alım varantı fiyatı yükselir ve satım varantı fiyatı düşer.
  • Volatilite: Volatilite arttıkça hem alım varantı hem satım varantı değeri artar.
  • Vadeye kalan gün: Vadeye kalan gün sayısı arttıkça hem alım hem satım fiyatı yükselir. Çünkü bu süreçte kara geçme olasılığı artar.  
  • Temettü beklentisi: Satım varantı ile doğru alım varantı ile ters orantılıdır. Yani temettü beklentisindeki artış alım varantının değerini düşüren satım varantının değerini yükseltir. Bunun yanı sıra hisse senetlerindeki temettü beklentisi etkisi varantları etkilemez.

NOT: Bu yazıda yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Okuyucuları bilgilendirmek amacıyla yazılmıştır.

Tasarlab