Vücudumuzdaki İlginç Oluşum: Böbrek Taşı

Oldukça karmaşık bir sistem olan insan vücudu bizi hayatta tutmak için çoğunlukla inanılmaz işler yapıyor. Örneğin beynimizdeki nöronlar arasındaki sinyaller 250 ile 430 km hızla iletilebiliyor ya beyniniz boğulduğunuzu düşünürse kalp atışını yavaşlatıyor ve vücudunuzdaki kanı hayati organlara yönlendiriyor; bir demiri bile eritebilecek aside sahip bir midemiz olduğu söyleniyor, karaciğerimiz ise 500’den fazla fonksiyonu bulunan aşırı çalışkan bir organ… Ancak birbirinden farklı birçok elemanın hep beraber tatlı tatlı çalıştığı bu mükemmel makine bazen de anlam veremediğimiz şeyler yapmaya başlıyor. Bunlardan en enteresanlarından birisinin ise ‘’taşlar’’ olduğunu söyleyebiliriz.

İnsan vücudunun içinde kendi kendine oluşan bir taşı düşünmek oldukça garip durum. Vücudumuz mide, safra kesesi, pankreas, tükürük bezi ve hatta gözyaşı taşı bile üretiyor. Ancak bu yazıda görülme sıklığı %15’lere ulaşan ve tedavi edilmediği takdirde böbrek yetmezliği gibi büyük problemlere yol açan ve yaşamayanın anlamayacağı ağrılara sebep olan böbrek taşından bahsedeceğiz.

Böbrek taşı neden oluşur?

Taşların aslında genelde aynı mantıkla oluştuğunu söyleyebiliriz. Yediğimiz besinlerin içerisinde bulunan mineraller büyük çoğunlukla vücuttan idrar yolu ile atılabiliyor; ancak bazı minerallerin bulunduğu besinlerin fazlaca tüketilmesi, söz konusu minerallerin eritilmesini sağlayan, idrarda koruyucu olarak bulunan kimi maddelerin eksik olması, genetik yatkınlıklar gibi nedenler sonucunda böbrekte küçük kristaller halinde tutunuyorlar. Tüm bunların üzerine bir de yeteri kadar su tüketmiyorsak, bu kristaller bir araya gelerek hayatımızı zindana çevirecek olan taşlar haline geliyorlar. Uzmanlar böbrek taşı nedenleri arasında yukarıda bahsettiğimiz nedenleri sıralıyorlar. Böbrek taşının belirtileri arasında ise yüksek ateş, bulantı, kusma, sık idrara çıkma gibi belirtiler sayılıyor; ancak eğer ‘’Böbrek taşı ağrılı mıdır?’’ sorusu aklınıza geliyorsa emin olun ki cevap evet. Bu ağrıyı fark etmeme imkanınız bulunmuyor.

Böbrek taşı düşürmek için ne yapmalı?

Tanısı ise kan ve idrar testleri, ulstrason ve tomografi gibi görüntüleme yöntemleri ve son olarak da taş analizi ile yapılıyor. İncelenen böbrek taşlarının %80’inin kalsiyum oksalattan oluştuğu belirtiliyor. Uzmanlar oksalatın en çok bulunduğu domates, bamya, pancar, ıspanak, pazı, patates, fındık, fıstık, badem, susam, tahin, çikolata, dondurma gibi besinleri daha dengeli tüketmeye dikkat edilmesini öneriyorlar. Ancak en önemlisi vücudunuzdan günde 2 litre kadar idrar atılmasını sağlayacak kadar su tüketmeniz ve bu suya limonu eklemeniz. Limon yardımıyla taşın vücudumuzdan atılmasını kolaylaştıracak olan sitrik asidi almış olacağız.

Bazen kum halindeki bu kristaller biz fark etmeden vücudumuzu terk ediyor. Ancak bazen de 1-2 mm ile 3 cm arasında değişen boyutlarda taşlar haline gelmiş olabiliyor ve bu noktada tedavi gerekiyor. 4 mm’nin altındaki taşların, bol su tüketimi ve beslenmedeki bazı değişiklikler ile kendi kendine atılması öncelikli yöntem olarak kabul ediliyor ve çok yüksek oranda işe yarıyor. Taşın boyutunun büyümesiyle işler çetrefilleşiyor ve kendi kendine düşmesi zorlaşıyor. Bu durumda çeşitli müdahalelerin devreye girmesi gerekiyor. Taşların büyüklüğüne göre tedavi yöntemlerini ise şu şekilde sıralamak mümkün görünüyor:

-Su tedavisi: Hem taşın oluşmasında hem de düşmesini sağlamada en önemli yöntemlerden biri günde 2-3 litre arasında su tüketmek. Ancak su tüketim miktarının kişiden kişiye değişiklik gösterdiği göz önünde bulundurularak, idrar renginin berrak bir halde olmasını sağlayacak miktarda su tüketilmesi gerektiği unutulmamalı.

-İlaç tedavisi: ‘’Böbrek taşı ağrısına ne iyi gelir?’’ sorunun cevabı çoğunlukla ilaç kullanmak ne yazık ki. Taşların daha rahat düşürülmesini sağlamak amacıyla kasları gevşeten, bulantı, kusma gibi şikayetlerin etkisini azaltan ilaçlar kullanılabiliyor.

-Ses dalgası ile taşın kırılması tedavisi: Yukarıda sıraladığımız iki tedavi yöntemi boyutları idrar yollarından geçebilecek boyuttaki taşlar için kullanılıyor. Taşın boyutu idrar yollarından geçemeyecek düzeydeyse ses dalgası titreşimleri yardımıyla taşın kırılması ve idrar yollarından atılması sağlanabiliyor. Bu yöntem genellikle 2-3 cm altındaki taşlara, yaklaşık 30-45 dakika arasında, ağrı oluşması ihtimaline karşı hafif uyuşturma yöntemiyle uygulanıyor.

-Üretereskopi: idrar kesesinden girilip herhangi bir kesi yağılmadan gerçekleştirilen bu işlemde ince ve kıvrılabilir aletlerle böbrekteki taşa ulaşılarak laser ile kırılma işlemi gerçekleştirilip, çıkarılabilen taşlar direk çıkarılır ya da vücuttan atılması kolaylaştırılır. Bu işlem genel anestezi altında gerçekleştirilir.

-Açık ameliyat: Tıp alanında yaşanan gelişmeler neticesinde böbrek taşı hastalarının %1’inden azına uygulanan yöntemdir. Sırta açılan bir kesik ile işlem gerçekleştirilmektedir.

Taş oluşumunu engellemede ve tedavisinde en önemli faktörlerden birisinin günlük su tüketim miktarından geçtiğini unutmamak gerekiyor. Araştırmalar çocukluk yaşlarından itibaren su içme alışkanlığına sahip olan kişilerde taş oluşma riskinin diğer kişilere göre daha az olduğunu gösteriyor. Havaların da ısınmaya başladığı şu günlerde haydi limonlu bir sürahi su hazırlayalım vücudumuzun kendisini iyileştirmesine fırsat tanıyalım!

Tasarlab