Yemek Yeme Farkındalığınızı Test Edi̇n!

Yemek yemek yaşamımızı devam ettirmek için yapmamız gereken en önemli etkinliklerden, en temel ihtiyaçlardan birisi. Ancak günümüzde telefonumuzdaki pek çok uygulamadan gerçekleştirdiğimiz birkaç parmak hareketi ile envai çeşit yemeği kapımıza kadar getirtebiliyoruz. Bu oldukça bol seçenek ve zaman kısıtlaması olmaksızın kolay ulaşma durumu içerisinde neleri nasıl yiyoruz farkında mıyız?

Aslında temelde fizyolojik bir ihtiyacı gidermek için yaptığımız bu eylem artık ‘’duyusal’’ bazı açlıkları doyurmak için de yapılıyor. Yediğimiz bazı besinlerin bizde yarattığı haz farklı olabiliyor ve beynimiz bu hazzı istemeye devam ediyor. Bazen aslında fizyolojik olarak aç olmasak da sırf bu duyusal açlığı gidermek, hazzı tatmin edebilmek amacıyla yemek yediğimiz oluyor. Bazen olumsuz bazı duygu-durumlarla başa çıkmada da yemek yemeyi bir mekanizması olarak kullanabiliyoruz.

Yemek yeme alışkanlıklarımızla ilgili farkındalık açısından en önemli müdahale ağızda başlıyor. Çiğneme hem yeme eyleminin hem de sindirimin temel taşlarından birisi. Çiğnemeden yutulan bir besin de elbette ki sindiriliyor ancak bu durumda mide sindirme işlemini gerçekleştirebilmek için haddinden fazla yoruluyor. Çiğnemeden yuttuğunuz için daha fazla ve hızlı yiyorsunuz; çünkü doyma sinyalleri beyne bir süre sonra ulaşıyor.  Ayrıca temelde yediğimiz besinlerin sindirilmesi sonucunda açığa çıkacak enzimler yoluyla vücudumuza enerji sağlamayı amaçlıyoruz. Bunun için de besinlerin tükürükler yoluyla çiğnenmesi ve iyi bir sindirim ağının oluşturulması önemli bir adım.

Çiğneme aşamasında başlayan bu farkındalık yeme hızınızın düşmesini sağlıyor. Sonraki aşamalar ise doyduğunuzu hissettiğiniz anda yeme eylemini bitirmek, porsiyonları küçültmek, televizyon ve telefon gibi dikkat dağıtıcıların etkisinin azaltılması ve en nihayetinde sadece yenen şeyden zevk alınmasını içeriyor.

Yeme eyleminin üzüntü, kaygı, depresyon gibi olumsuz duygu-durumlar ile başa çıkma yöntemi olarak kullanılması da farkında bir yeme alışkanlığının olmadığını gösteriyor. Farkında olma durumu ise alışkanlık haline gelen davranışlar hakkında bilinçli olmayı, kişinin kendisini olduğu gibi kabul etmesini yani öz şefkati, duyguların kontrol edilemeyeceği ancak davranışların bizim kontrolümüzde olduğunu ve bu nedenle bir otokontrolü gerektiriyor.

Yemek Yeme Farkındalığınızı Test Edin!

Yeme farkındalığınızın ne durumda olduğunu test etmek amacıyla geliştirilmiş ve geçerliliği test edilmiş anketler bulunuyor. Bu anketler birkaç değişkeni değerlendiriyor:

Düşünmeden Yemek Yeme: ‘’Sevdiğim yiyeceklerden birini yerken doyduğumu fark edemem, birden bire çok acıktığımı fark edip ne bulsam yiyecek duruma gelirim’’ diyorsanız düşünmeden yemek yediğinizi söyleyebiliriz. Tok olsanız bile bir yiyeceğin aklınızı çeldiği oluyorsa, bir öğünde daha fazla yiyemeyecek hale gelene kadar yiyorsanız, yediğinizi fark etmeden atıştırmaya başlıyorsanız. bu konuda bir şeyler yapmanın zamanı gelmiş olabilir.

Duygusal Yemek Yeme: Yemek yeme alışkanlığınız; evin bir yerlerinde dondurma, kurabiye ya da cips gibi atıştırmalıklar varken yemeden duramama, moraliniz bozulunca aklınıza gelen ilk şeyin yemek yeme olması, canınız sıkılınca yeme, stresli hissettiğinizde abur cubur yeme, mutlu olmak için çikolata yeme gibi özellikler gösteriyorsa duygusal yemek yeme alışkanlığınızın bulunduğu anlamına geliyor.

Yeme Kontrolü: Lokmalarınızı çiğnemeden yutuyor, çevrenizdekiler çok hızlı yemek yediğinizi söylüyor, yerken otomatik pilota bağlıyorsanız yeme kontrolü ile ilgili bir probleminiz olduğunu söyleyebiliriz.

Yeme Farkındalığı ve Yeme Disiplini: Yeme farkındalığınızın ve yeme disiplinini ise iki ayrı başlık olarak ele alınıyor. Örneğin yemeden önce yiyeceklerin görüntüsü ve kokusundan da zevk almaya çalışmak, bir önceki akşam ne yediğinizi hatırlamak, protein içerikli besinler yemeyi tercih etmek, yediğiniz yemeklerdeki ince tatları fark etmek, bunlara da odaklanabilmek, yediğiniz her lokmanın tadına varmak yemek yeme farkındalığının olduğunu gösteriyor.  Besinlerin kalorileri hakkında bilgi sahibi olmak, öğün saatlerinizin belirli olması, sağlıklı beslenmek için çaba sarf etmek ya da örneğin önünüze çok sıcak bir yemek geldiğinde biraz soğumasını beklemek yeme disiplini ile bağlantılı görülüyor.

Peki sizin yemek yeme alışkanlıklarınıza yukarıdaki özelliklerin hangileri, ne kadar uygun?

Tasarlab